Wczoraj z inicjatywy eurodeputowanego PiS Edwarda Czesaka – sprawozdawcy powstającej w PE rezolucji - w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbył się panel dyskusyjny na temat nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności oraz równych praw, uczciwości i przejrzystości w handlu. W dyskusji udział wzięli przedstawiciele Komisji Europejskiej, Komisji AGRI w PE, Komisji IMCO, polscy posłowie, przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rzeczpospolitej Polskiej oraz licznych organizacji pozarządowych.
“Musimy pamiętać, ze nieuczciwe praktyki handlowe są problemem, którego istnienie potwierdzają wszystkie podmioty w łańcuchu dostaw żywności oraz wiele krajowych organów ds. konkurencji”- rozpoczął europoseł Czesak, dodając, iż słuszne jest powstanie inicjatywy Komisji i Parlamentu, której jednym z głównych celów jest omówienie tego zjawiska, wypracowanie zbioru zasad dobrej praktyki zalecanych w relacjach miedzy przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw żywności, zasady dobrych praktyk oraz kwestii uregulowań na poziomie europejskim jak i krajowym. “Obszar, którym się zajmujemy ma strategiczne znaczenie dla UE, jej obywateli i konsumentów, zatrudniając 47 milionów osób w UE, a całkowitą wartość unijnego rynku produktów związanych z handlem detalicznym szacuje się na ponad bilion euro” – wyjaśniał eurodeputowany. Następnie poseł odniósł się do raportu KE: “przegląd rozwiązań w zakresie zapobiegania nieuczciwym praktykom handlowym w państwach członkowskich potwierdza, iż dobrowolne inicjatywy typu dobre praktyki okazują się daleko niewystarczające i mogą mieć charakter uzupełniający” i wyraził nadzieję, iż inicjatywa Komisji w kwestii utworzenia Forum Wysokiego Szczebla ds. poprawy funkcjonowania łańcucha dostaw żywności będzie tu pomocna. Na koniec europoseł podkreślił jak istotne jest, by kraje członkowskie wymieniały doświadczenia w zakresie rozwiązań regulacyjnych.
Kolejną mówczynią była członkini Komisji AGRI w PE, Mairead McGuinness, która pytała, czy należy kontynuować dobrowolne podejście, czy też może ze względu na fakt istnienia wspólnego rynku Unia Europejska powinna stworzyć ramy prawne w tej kwestii. “Jeśli nie zapewnimy systemu monitorowania, kontroli i sankcji nie zmieni się sytuacja w sprawie nieuczciwych praktyk”– zaznaczyła europosłanka EPL i dodała, że by zapewnić większą skuteczność działań “Parlament musi wypracować wspólny głos, byśmy mogli wystosować silny sygnał w stronę Komisji, by dokonała postępu”. Mairead McGuinness zauważyła, że w państwach członkowskich mamy do czynienia z koncentracją władzy w rękach coraz mniejszej liczby detalistów – zdaniem eurodeputowanej Komisja akceptuje ten fakt, nie próbując dociec, czy jest to sytuacja korzystna dla producentów i konsumentów. “Musimy mówić o zrównoważonym rozwoju pod względem ekonomicznym dla producentów” – dodała wiceprzewodnicząca PE. “Zgadzamy się, że jest problem, lecz nie zgadzamy się co do sposobu jego rozwiązania” – skonkludowała europosłanka.
Przedstawiciel Komisji Europejskiej, Gerd Heinen, naszkicował kontekst dzisiejszych działań Komisji w zakresie lepszego funkcjonowania łańcucha dostaw żywności, by następnie zapoznać słuchaczy z wnioskami z niedawno opublikowanego raportu Komisji Europejskiej w tej sprawie. Raport skupia się na dwóch kwestiach – ramach prawnych państw członkowskich oraz ocenie platform krajowych i inicjatyw dobrowolnych w państwach członkowskich. “Większość państw członkowskich wprowadziło regulacje w tej sprawie – nie uczyniły to głównie kraje Beneluxu i Skandynawskie, gdzie problem ten nie jest tak nasilony” – powiedział. Gerd Heinen zaznaczył, iż ramy regulacyjne w większości krajów obejmują wszystkie szczeble łańcucha, dodał jednak: “Zachęcamy jednak te państwa członkowskie, które wprowadziły ograniczone regulacje, by je poszerzyły”. Następnie stwierdził, iż raport wskazuje wady i zalety proponowanych regulacji, nie narzucając jednolitego rozwiązania. “Widoczna jest duża różnorodność w rozwiązaniach krajowych, natomiast rolą Komisji będzie śledzenie i bieżąca ocena działań krajowych” – wyjaśnił Gerd Heinen . “Obecnie sytuacja się zmienia, co powoduje, iż stworzenie przepisów ramowych byłoby nieskuteczne, a obecna różnorodność norm prawnych nie jest przeszkodą dla wspólnego rynku” – dodał następnie przedstawiciel Komisji. Gość wskazał, iż Inicjatywa łańcucha dostaw ze względu za swój charakter ogólnoeuropejski może przyczynić się również do rozwiązywania sporów transgranicznych. Następnie dodał, iż ze względu na brak bezstronności w zarządzaniu inicjatywą łańcucha dostaw, należałoby powołać niezależnego przewodniczącego inicjatywy oraz niezależny organ, mający możliwość prowadzenia dochodzeń i nakładania sankcji.
Następnie głos zabrała kontrsprawozdawczyni, Olga Sehnalova wskazując na pewne słabości oceny Komisji Europejskiej, m.in na różnice między przeprowadzonymi badaniami a sprawozdaniem Komisji i przedwczesną, zbyt optymistyczną i bez poparcia w faktach ocenę sytuacji. “Trzeba będzie poświęcić dużo pracy, by pomóc w osiągnięciu pożądanego rezultatu” – podsumowała kontrsprawozdawczyni.
Reprezentantka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP, pani Hanna Kulik-Wojtyś naświetliła następnie sytuację w Polsce. “Na polskim rynku ogromne znaczenie mają duże skonsolidowane podmioty handlowe, natomiast jeśli chodzi o przetwórstwo i produkcje produktów rolnych występuje bardzo duże rozdrobnienie” – rozpoczęła swoją wypowiedź pani Kulik-Wojtyś. Następnie pochwaliła inicjatywy wspólnotowe w tym zakresie. “Rozwiązania Wspólnotowe wydają się dobrym kierunkiem działań: działamy wszakże na wspólnym jednolitym rynku, a umowy o wolnym handlu wprowadzą na europejski rynek produkty konkurencyjne” – oceniła. Zdaniem przedstawicielki ministerstwa reforma wspólnej polityki rolnej zmniejszyła instrumenty ochrony producentów rolnych działających w ramach UE, wskazane są zatem działania mogące temu zapobiec.