Czy można spodziewać się, że Polska zostanie potraktowana tak samo jak Węgry, w wypadku których Komisja Europejska opowiedziała się w niedzielę jednogłośnie za wstrzymaniem wypłaty 65 proc. środków z Funduszu Spójności, tj. 7,5 mld euro?

- To fakt, że Polska i Węgry objęte są od kilku lat procedurą z art. 7 Traktatu. Faktem jest również, że w Parlamencie Europejskim przyjęliśmy wiele rezolucji, dotyczących obu krajów. Wezwaliśmy w nich Komisję Europejską do udzielenia właściwej odpowiedzi na wyzwania dotyczące nieprzestrzegania przez nie rządów prawa. Apelowaliśmy również o zastosowanie wobec nich zasady warunkowości, jeśli chodzi o korzystanie z funduszy europejskich. Jest jednak również prawdą, że uważna lektura rezolucji PE dotyczących Polski i Węgier pokazuje istotne różnice. Nie są to sytuacje identyczne.

Na czym te różnice polegają?

- W przypadku Węgier nie chodzi jedynie o niezależność wymiaru sprawiedliwości, prawa człowieka i wolność mediów, jak jest w przypadku Polski. Chodzi również o edukację, w tym edukację seksualną, szkolnictwo wyższe, wolność stowarzyszeń i przestrzeganie praw mniejszości etnicznych. Problemem jest także złe wykorzystywanie funduszy europejskich i korupcja. Dlatego też w przypadku Węgier Komisja Europejska chce wstrzymać wypłatę części tych środków. W przypadku Polski zaś fundusze z KPO zostaną odblokowane, jeśli rząd wywiąże się z realizacji „kamieni milowych”, uzgodnionych z KE. Można więc powiedzieć, że choć obydwa państwa członkowskie budzą nasze poważne obawy, jeśli chodzi o przestrzeganie praworządności, ich sytuacja nie jest identyczna.

Czy olbrzymia pomoc Polski dla Ukrainy i ukraińskich uchodźców nie powinna wpłynąć na zmianę sytuacji naszego kraju w sporze z Brukselą?

- Wiem, że taka jest taktyka polskiego rządu. Nie można jednak łączyć ze sobą obu kwestii – polskiej odpowiedzi na rosyjską agresję na Ukrainę z jednej strony, a łamania praworządności, praw człowieka i demokracji z drugiej. Jest tylko jedna droga wyjścia z tego konfliktu: pełne przestrzeganie praworządności, niezawisłości sędziów, praw człowieka oraz wyroków TSUE. Wciąż na to oczekujemy!

Rozmawiał: Roman Gutkowski

Post Sytuacja Polski i Węgier nie jest identyczna – mówi Juan Fernando López Aguilar (Hiszpania, S&D), przewodniczący Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych PE pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Członkowie delegacji i dyrektor Biura PE w Warszawie, Łukasz Kempara

- Nasza wizyta w Polsce zbiega się w czasie z poważnym kryzysem w jej bezpośrednim sąsiedztwie, w obliczu rywalizacji między demokracją a autorytaryzmem. Dlatego właśnie ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej jest to, abyśmy jasno i wyraźnie opowiedzieli się za naszymi fundamentalnymi europejskimi wartościami: demokracją, rządami prawa, prawami podstawowymi i prawami człowieka. Przestrzeganie tych wartości nie jest kwestią abstrakcyjną. Wymaga ono pełnego i bezzwłocznego wykonania przez polskie władze wyroków TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zwracamy się do Komisji, aby pełne i stuprocentowe wykonanie tych wyroków uczyniła warunkiem wstępnym dla uruchomienia środków z unijnego funduszu odbudowy – stwierdził Othmar Karas, (EPL, AT), pierwszy wiceprzewodniczący PE.

- Przedstawiciele polskiego rządu nie wykazali chęci spotkania się z nasza delegacją. Byliśmy z tego powodu bardzo rozczarowani. Sytuacja w zakresie praworządności w Polsce jest nie tylko kwestią krajową, ale i europejską. Nadrzędność prawa unijnego leży u podstaw projektu europejskiego i jest zapisana w polskiej konstytucji. Z głębokim niepokojem wysłuchaliśmy informacji o atakach na niezawisłość sędziowską. Nie są respektowane takie europejskie wartości jak równość i niedyskryminacja, zwłaszcza wobec migrantów, kobiet i społeczności LGBTI+. Wzywamy Radę, aby w związku z procedurą z art. 7 nie ograniczała się do wysłuchań i podjęła odpowiednie dalsze kroki – podkreśliła z kolei Gabriele Bischoff (S&D, DE), pierwsza wiceprzewodnicząca Komisji Spraw Konstytucyjnych.

W skład delegacji PE weszło dziewięcioro posłów: Juan Fernando López Aguilar (S&D, ES), Konstantinos Arvanitis (Lewica, EL), Lukas Mandl (EPL, AT), Róża Thun und Hohenstein (Renew, PL) oraz Beata Kempa (EKR, PL) z Komisji Wolności Obywatelskich, jak również Othmar Karas (EPL, AT), Gabriele Bischoff (S&D, DE), Gerolf Annemans (ID, BE) oraz Daniel Freund (Zieloni/WPE, DE) z Komisji Spraw Konstytucyjnych.

Roman Gutkowski

Post Przestrzeganie europejskich wartości nie jest kwestią abstrakcyjną – mówią eurodeputowani po wizycie w Polsce pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

W imieniu prezydencji słoweńskiej minister Logar powiedział, że nadrzędność prawa UE jest fundamentem UE i podstawą współistnienia we wspólnym europejskim domu. Podkreślił, że Rada intensywnie debatuje nad kwestią praworządności i że prezydencja jest zaangażowana w kontynuację postępowań prowadzonych na podstawie art. 7.

“Orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego stawia pod znakiem zapytania fundamenty UE i stanowi bezpośrednie wyzwanie dla jedności europejskiego porządku prawnego”, stwierdziła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Jest to pierwszy przypadek, gdy sąd państwa członkowskiego uznaje traktaty UE za niezgodne z konstytucją własnego kraju” – dodała. Zapowiedziała, że Komisja podejmie działania, powołując się na procedury w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, mechanizm warunkowości i inne narzędzia finansowe służące ochronie budżetu UE przed naruszeniami praworządności, a także na procedurę przewidzianą w art. 7, określającą poważne naruszenie wartości UE.

Premier Morawiecki podkreślił, że “prymat prawa unijnego nie rozciąga się na system konstytucyjny (…). Konstytucja RP jest najwyższym aktem prawnym w Polsce, stoi ponad wszelkimi innymi zasadami prawa”. Podkreślił też, że sądy konstytucyjne w innych państwach członkowskich, m.in. w Niemczech, Francji, Danii, Hiszpanii, Włoszech, czy w Rumunii, wydawały w przeszłości orzeczenia podobne do tego, o którym teraz rozmawiamy.

“Reguły gry muszą być takie same dla wszystkich. Niedopuszczalne jest rozszerzanie kompetencji instytucji unijnych w drodze fait accompli (…) Odrzucam język gróźb, nie pozwolę, by politycy UE szantażowali Polskę (…) Nie będziemy milczeć, gdy nasz kraj jest atakowany w sposób niesprawiedliwy i stronniczy” – powiedział premier Morawiecki. “Polska nie da się zastraszyć” – podsumował, wzywając UE do dialogu w celu rozwiązania sporu.

Większość posłów zwróciła się do Komisji o wykorzystanie wszystkich narzędzi, jakimi dysponuje, aby przede wszystkim bronić polskich obywateli i wreszcie uruchomić mechanizm warunkowości w obronie państwa prawa. Zwrócili się również o wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego oraz o podjęcie przez Radę ostatecznych działań zgodnie z art. 7 (TUE), dotyczącym promowania i ochrony wartości UE. Posłowie wyrazili zdecydowane poparcie dla polskich obywateli, którzy wychodzą na ulice, by walczyć o praworządność oraz dla sędziów i prokuratorów, którzy nadal stosują unijne prawo, a także wezwali polskie władze do ich wysłuchania i poszanowania.

Z drugiej strony, niektórzy posłowie krytykowali instytucje unijne za troskę o niezależność sądownictwa i podział władzy tylko w niektórych państwach członkowskich, twierdząc, że prymat prawa unijnego jest wykorzystywany do nadawania UE większych uprawnień niż pierwotnie określone w traktatach.

BIPE

Post Posłowie chcą pierwszeństwa prawa UE i obrony praw polskich obywateli pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

“Komisarz Paolo Gentiloni powiedział, że opóźnienie KE w sprawie wydania opinii o polskim Krajowym Planie Odbudowy ma związek z wnioskiem premiera Mateusza Morawieckiego o zbadanie przez Trybunał Konstytucyjny wyższości polskiej Konstytucji nad prawem europejskim” – czytamy w interpelacji.

Jednocześnie, zauważa Jadwiga Wiśniewska, Komisja pozytywnie zaopiniowała KPO przedstawiony przez Niemcy, chociaż niemiecki Trybunał w maju ub.r. w tej samej sprawie orzekł o pierwszeństwie Konstytucji Niemiec nad prawem unijnym.

Ponadto,  jak wskazuje polska eurodeputowana, zgodnie z art. 19 Rozporządzenia PE i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r., KE nie dotrzymała obowiązującego terminu na rozpatrzenie polskiego KPO, który minął na początku sierpnia. “Przypomnę jednocześnie, że polskie władze złożyły KPO w terminie, a 12 lipca, bez zastrzeżeń, zakończyły dialog techniczny z KE” - dodaje.

W związku z powyższym eurodeputowana PiS pyta o przyczyny opóźnienia KE w wydaniu opinii o polskim KPO i na jakich merytorycznych przesłankach się opierają. Ponadto Wiśniewska chce wiedzieć, czy opinia wyrażona przez komisarza Paolo Gentiloniego jest oficjalnym stanowiskiem Komisji Europejskiej, a także kiedy Komisja Europejska zakończy procedurę opiniowania polskiego KPO i skieruje go do zatwierdzenia przez Radę UE.

Post Jadwiga Wiśniewska pyta Komisję o opóźnienia w sprawie wydania opinii o polskim Krajowym Planie Odbudowy pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

- UE funkcjonuje dzisiaj w zupełnie innym otoczeniu globalnym. To zupełnie inny świat, bardzo zglobalizowany pod kątem technologii i informacji, ale z drugiej strony podzielony i rywalizujący ze sobą. Unia Europejska musi wziąć udział w tej rywalizacji. Trzy największe wyzwania, jakie stoją przed UE, to klimat, technologia i bezpieczeństwo. Dzisiaj Unia jest silniejsza niż 20 lat temu, ale wyzwania są znacznie poważniejsze. A Polska? Dzisiaj jesteśmy krajem o wiele bogatszym i rozwiniętym gospodarczo, ale też o wiele mniej znaczącym politycznie – powiedział europoseł Marek Belka (Lewica dla Europy, S&D).

- Wtedy, kiedy pracowaliśmy na rzecz wejścia Polski od UE, Unia składała się tylko z 15 krajów. Razem z nami do UE wchodziło dziesięć państw. Moim zdaniem, Polska różni się dziś bardziej niż dzisiejsza UE od tamtej z 2004 roku. Jeśli chodzi o wartości i zasadnicze idee, przyświecające Wspólnocie, to one nie uległy zmianie. Natomiast w Polsce dokonał się ustrojowy przewrót, który w efekcie może doprowadzić do wyjścia z UE. Przez długi czas w krajach „15” przeważała opinia że rozszerzenie na Wschód powinno odbywać się etapami. Najpierw chciano przyjąć najmniejsze państwa bałtyckie, potem średnie, takie jak Czechy, Słowacja i Węgry, a na samym końcu Polskę, jako duży kraj, porównywalny z Hiszpanią. Aż 50 proc. środków, przeznaczonych na rozszerzenie, trafiło do Polski. Ale nie chodziło tylko o pieniądze. Była niepewność, czy te kraje są w stanie dostosować swoje standardy prawne i obywatelską świadomość do europejskich standardów. A co do Polski było najwięcej wątpliwości. Na szczęście ten scenariusz nie uzyskał większości. Przeważył pogląd, że rozszerzenie powinno objąć całą dziesiątkę krajów, w czym zasługi komisarza Guenthera Verheugena są nie do podważenia. Dzisiaj z ust różnych europejskich polityków słyszymy echo tamtych dyskusji: „A może nie trzeba było przyjmować Polski tak szybko? A może trzeba było trzymać ją w przedpokoju?” Bo to, co się dzieje w Polsce i na Węgrzech jest trudne do zrozumienia dla Europejczyków. Sam fakt, że dzisiejsza Polska prowokuje takie myślenie, jest wystarczającym świadectwem tego, jakie miejsce zajmuje dziś w UE – powiedział europoseł Leszek Miller (Lewica dla Europy, S&D).

- Gdybym miał odpowiedzieć na pytanie o nowe brzmienie dawnego hasła, powiedziałbym, iż powinno ono brzmieć „Mądra Polska w nowoczesnej Europie”. Ten drugi człon odzwierciedla zmiany, jakie nastąpiły i następują w UE.  Poza zmianami ustrojowymi, takimi jak większa rola Parlamentu Europejskiego, zmieniły się zasadnicze zadania, jakie stawia sobie UE. Dawniej to były zadania, dotyczące członków UE, takie jak wyrównywanie poziomu rozwoju czy podtrzymanie rolnictwa. Dziś obowiązkowa struktura wydatków w ramach Planu Odbudowy ma również swój wyraźny ślad w wieloletniej perspektywie budżetowej. 37-38 proc. wszystkich pieniędzy ma pójść na Europejski Zielony Ład, a 20 proc. na cyfryzację. Dzisiaj Europa znacznie szybciej reaguje na zjawiska o charakterze ogólnoświatowym. Tak więc misja UE wyraźnie się zmienia. Należy się mądrze do tego dostosować – powiedział europoseł Włodzimierz Cimoszewicz (Lewica dla Europy, S&D).

Czy Fundusz Odbudowy, zakładający wspólny dług i wspólne podatki na jego spłatę, zjednoczy UE silniej niż wspólne wartości, takie jak praworządność, prawa człowieka, prawa kobiet i osób LGBT?

- Na to pytanie ekonomista nie może inaczej odpowiedzieć, tylko angielskim „bon motem”: „money talks”, czyli tam, gdzie pieniądze, tam i nasze serca i sentymenty. Oczywiście mówię to półżartem. Dla Europejczyków, a dla mnie osobiście, równie drogie są wartości. Może jeszcze droższe dzisiaj, kiedy są one naruszane w Polsce. Fundusz Odbudowy rzeczywiście wiąże ze sobą kraje UE w szczególny sposób. Sprawia on, że Unia staje się podmiotem fiskalnym – zaciąga dług na rynkach kapitałowych, co spotyka się zresztą z ich entuzjastycznym przyjęciem. A jednocześnie dług ten chce spłacić ze wspólnych zasobów; nie ze składek członkowskich, tylko ze wspólnych podatków lub danin podobnych do podatków. Jest to jeszcze bardziej wiążące kraje członkowskie niż wspólna waluta. Jako Europa mieliśmy wiele problemów z Grecją, ale dzisiaj Grecy nie wyobrażają sobie wyjścia ze strefy euro. Dzisiaj euro jest najsilniejszym napędem integracyjnym. Wspólne długi i wspólne podatki to drugi taki silny czynnik wiążący. Może nawet bardziej niż wspólne wartości – powiedział europoseł Marek Belka.

- Dla tych rządów i władz narodowych, które nie mają kłopotów z przestrzeganiem i akceptacją wartości, Fundusz Odbudowy jest dodatkowym impulsem, wzmacniającym tę jedność. Zgadzam się, że jest to krok w kierunku zacieśniania integracji i federalizacji. Ale są przecież kraje, które uważają, że podstawowym przejawem działalności UE powinna być współpraca gospodarczo-handlowa. A jakieś tam wartości, takie jak praworządność, to jest tylko niepotrzebny balast, od którego trzeba się jak najszybciej uwolnić. Kraje te uważają, że UE to tylko bankomat nic więcej. Dla tych krajów – mówię tu m. in. o Polsce – będzie to tylko potwierdzenie, że bankomat jest bogatszy i można z niego wyciągnąć więcej pieniędzy. Chyba, że nowy instrument, jakim dysponuje UE w postaci rozporządzenia o warunkowości budżetowej, będzie narzędziem, który będzie ten bankomat systematycznie odchudzał. Dla mnie nie ulega wątpliwości, że dla polskiego rządu cały ten Program Odbudowy odbierany jest wyłącznie w kontekście oczekiwanych korzyści ekonomicznych, a wartości są niepotrzebnym balastem – powiedział europoseł Leszek Miller.

- Już w tej kadencji, mniej więcej półtora roku temu, a więc przed pandemią, w Parlamencie Europejskim, w tym w naszej grupie politycznej, pojawiały się silne głosy o potrzebie emitowanie euroobligacji. Wtedy pomysły te traktowane były jako ekstrawaganckie i nikt nie dawał im poważniejszej szansy. Później zmieniło się to stanowisko, a dramatyczne konsekwencje społeczno-gospodarczego pandemii Covid-19 odegrały rolę katalizatora. Substancją wyjściową były jednak europejskie wartości, dające nam poczucie wspólnoty. Żaden inny zespół państw na świecie nie zdecydował się na taki ruch. Nikt tak nie postąpił, bo nigdzie nie ma wspólnoty. My na szczęście tworzymy Wspólnotę, której wewnętrznym spoiwem jest przekonanie, że łączą nas wspólne wartości, a nie tylko doraźne interesy – powiedział europoseł Włodzimierz Cimoszewicz.

Roman Gutkowski

Post Unia Europejska to coś więcej, niż bankomat i doraźne interesy – mówią byli premierzy Polski, europosłowie z Grupy S&D pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Post Wyrok TSUE dodatkowo obciąża rząd PiS pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Beata Szydło zauważyła, że podczas debaty padło wiele wypowiedzi o solidarności, praworządności i zasadach, które powinny być stosowane w Unii Europejskiej, ponieważ legły u podstaw stworzenia Wspólnoty. “Ale to właśnie Parlament Europejski, to właśnie Państwo proponujecie łamanie tych zasad. Nie ma nigdzie zapisanego powiązania funduszy europejskich z praworządnością” – wskazywała.

Zdaniem eurodeputowanej PiS jest to próba narzucenia przez większość w Parlamencie zasad, które nie są zapisane w Traktatach, które nie obowiązują, nad którymi UE nigdy nie dyskutowała i których nie przyjęła. “A więc, jeśli mówicie Państwo o praworządności, to sami musicie odpowiedzieć sobie na pytanie, czy wy aby tej praworządności właśnie w tej chwili nie łamiecie?” – dodała.

Eurodeputowana PiS odniosła się również do przywoływanej w wielu wypowiedziach Polski, tłumacząc, że nie ma tam problemów z praworządnością. “W demokratycznych wyborach Polacy zdecydowali o wyborze mojej partii, Prawa i Sprawiedliwości, która utworzyła rząd i która realizuje konsekwentnie program, do którego zobowiązali nas polscy obywatele” - przypomniała. Szydło podkreśliła, że polski rząd dba o interesy Polski i Polaków, bo taka jest jego rola i do tego został zobowiązany w demokratycznych wyborach.

Była szefowa polskiego rządu mówiła, że nie można arbitralnie narzucać woli większości mniejszości. “Państwo reprezentujący większość Parlamentu Europejskiego uważacie, że to co jest dobre dla was, jest dobre dla Unii Europejskiej. Tak nie jest. UE to 27 państw, 27 wrażliwości, 27 narodów, 27 gospodarek” – zaznaczyła.

Polska polityk powiedziała również, że obowiązkiem wynikającym z Traktatów i idei, na której została zbudowana UE, jest solidarność, uwzględnianie interesów wszystkich państw członkowskich oraz dbanie o interesy wszystkich mieszkańców UE.

Profesor Zdzisław Krasnodębski przypomniał, że Unia Europejska powinna być wspólnotą wolnych i równych narodów, zbudowaną na Traktatach, w duchu kompromisu, a nie dyktatu. „Traktaty mówią np. o tym, jak ustalamy Wieloletnie Ramy Finansowe. Nie ma tam ani słowa o warunkowaniu funduszy od arbitralnie zdefiniowanego ryzyka zagrożenia praworządności. Państwo chcieliby te Traktaty obejść” – podkreślił eurodeputowany i dodał, że w ten sposób instytucje unijne naruszają unijną praworządność.

„Polska i Węgry skorzystały ze swojego prawa” – mówił polski polityk. Jak stwierdził, Parlament Europejski także przez wiele miesięcy blokował to porozumienie, również korzystając z przysługującego mu prawa. „To nie jest dyskusja o wartościach europejskich, bo my je szanujemy. To jest dyskusja o tym, kto ma prawo je interpretować” – zauważył profesor Krasnodębski i podkreślił, że polski rząd nie uważa, że godność człowieka polega na wolnym dostępie do aborcji i eutanazji. „Nie sądzimy, że demokracja polega na tym, że w Brukseli ma zapadać decyzja, kto ma rządzić w Warszawie i w Budapeszcie. Nie na tej sali” – podsumował.

„Szacunek, solidarność, pragmatyzm. To trzy warunki, żeby dyskutować poważnie o pieniądzach dla obywateli, żeby wyjść z kryzysu i żeby móc poważnie rozmawiać o prawie klimatycznym” – powiedziała Anna Zalewska. Eurodeputowana zauważyła, że obecnie w PE prezentowane są niestety jedynie szantaż, emocje, polityczne zacietrzewienie i ideologiczna histeria.

Polska polityk podkreśliła, że trzeba rozmawiać o prawie klimatycznym z szacunkiem i odpowiedzialnością za obywateli. „Parlament Europejski nie posłuchał tego, o czym mówiła Rada. Złamał wszystkie ustalone zasady” -  mówiła europosłanka, podając za przykład nowy cel klimatyczny na 2030 r. Cel ten, podczas gdy Agencja Środowiska przestrzega, że 40% jest niemożliwe do zrealizowania, według Rady ma wynosić 55%, Parlament natomiast wyznacza na 60%. „Mówimy dużo o solidarnym dążeniu do zeroemisyjności, niestety jednak i na tę solidarność PE nie wyraża zgody” – mówiła Zalewska i podsumowała, że brak szacunku, solidarności i pragmatyzmu jest drogą donikąd.

Bogdan Rzońca zauważył, że kraje UE osiągają sukces, gdy stawiają czoła wspólnym wyzwaniom jak pandemia, gospodarka czy handel. “Źle zaczyna się dziać, gdy zapominamy o Traktatach” – stwierdził, przypominając art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, który mówi wprost: “wszelkie kompetencje nieprzyznane Unii w Traktatach należą do Państw Członkowskich”.

Europoseł PiS zauważył, że Rada Europejska z lipca br. pamiętała o tym i dlatego doszła do porozumienia, jednak Parlament Europejski poprzez rezolucje i różne krzywdzące wypowiedzi zaprzepaścił lipcowe uzgodnienia. “Te rezolucje i fałszywe informacje np. o Polsce spowodowały, że zniszczono solidarność europejską” – stwierdził Rzońca. Polityk mówił, że nie ma zgody na takie szkodliwe działania.

Poseł do PE mówił, że lewicowi “fałszywi prorocy” używają dziś nowej broni – mechanizmu praworządności, który w rzeczywistości jest niczym innym, jak mechanizmem walki z chrześcijańskimi, prawicowymi rządami. “Widać jak ta fałszywa broń już opóźnia inwestycje w UE. Stoimy w miejscu i dyskutujemy zamiast działać” – stwierdził. Europoseł podkreślił, że przede wszystkim należy pamiętać o idach, które przyświecały ojcom założycielom.

Zbigniew Kuźmiuk odniósł się do kompromisu budżetowego Rady Europejskiej z 21 lipca tego roku. Jak wskazał, rzeczywiście wtedy premierzy 27 krajów członkowskich zgodzili się na wieloletni budżet i na fundusz odbudowy z całym jego oprzyrządowaniem, zgodzili się też na mechanizm praworządności, ale rozumiany jako ochronę interesów finansowych UE. „Niestety większość parlamentarna i prezydencja niemiecka 5 listopada to porozumienie brutalnie złamały. Teraz nazywacie Państwo szantażystami kraje, które zwróciły uwagę, że to porozumienie zostało złamane?” – pytał.  Europoseł powiedział, że dwie instytucje unijne wskazują, że proponowane rozwiązania łamią Traktaty. „Europejski Trybunał Obrachunkowy dwa lata temu pisał, że potrzebne są jasne i szczegółowe kryteria tego mechanizmu. Przez dwa lata Komisja tych kryteriów nie przygotowała” – punktował. Polski polityk przypomniał też, że służby prawne Rady piszą, że obejście art. 7 jest łamaniem Traktatów unijnych, a PE przechodzi nad tym do porządku dziennego. „Jak można łamać unijne Traktaty i próbować tworzyć mechanizm do pilnowania praworządności w krajach członkowskich? To jest kuriozalne” – zakończył.

Patryk Jaki stwierdził, że symptomatyczne jest, że najpierw niemiecki komisarz w 2018 roku forsuje rozporządzenie związane z praworządnością, a teraz niemiecka prezydencja naciska, żeby to zakończyć. Jak zauważył, głównym zarzutem wobec Polski jest upolityczniony wybór sędziów. Tymczasem, tłumaczył Jaki, to Niemcy mają najbardziej upolityczniony sposób wyboru sędziów w całej Europie, a politycy często wybierają w tym kraju polityków na sędziów, z kolei w Polsce to sędziowie nadal mają decydujący wpływ. “I Wy macie czelność mówić Polakom, że łamią praworządność? Ja Wam przypomnę, że do dzisiaj nie zapłaciliście nawet jednego euro za Wasze poprzednie “lekcje praworządności” w Polsce” - dodał. “Ile jeszcze przykładów Waszej arogancji, która łamie europejską solidarność jest potrzebnych, żebyście zrozumieli, że każde państwo ma prawo decydować o tym, co jest zapisane w Traktatach?” – pytał polski polityk. Patryk Jaki chciał wiedzieć również, czy w kontekście przywoływanej nieustannie praworządności, “praworządne” jest dogadywanie się z Putinem nad głowami Europejczyków w sprawie gazowej. “Czy to jest ta solidarność i praworządność, której Niemcy chcą uczyć całej Europy?” – dociekał.

Post Europosłowie EKR: Brak szacunku, solidarności i pragmatyzmu jest drogą donikąd pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Bogdan Rzońca podkreślił, że grupa EKR opowiada się jak zawsze za szybkim porozumieniem w zakresie planu odbudowy. “Najważniejsze jest to, aby szybko uruchomić środki finansowe i jak najszybciej pomóc przedsiębiorcom, obywatelom i państwom członkowskim, które są w ogromnym kryzysie związanym z COVID-19″ - zaznaczył.

Polski europoseł pochwalił programy, takie jak Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, Łącząc Europę, Horyzont Europa czy Invest EU. “To są bardzo ważne instrumenty i będziemy je popierać” - mówił.

W kontekście zasobów własnych Bogdan Rzońca zaznaczył, że dyskusja na ich temat jest bardzo ważna i zasługuje na poparcie, lecz z pewnymi modyfikacjami. “Bardziej odpowiada nam stanowisko Rady w tej materii, jeśli chodzi np. o podatek od plastiku, niż to, co proponuje Parlament, bo propozycja ta będzie wiązała się z ogromnymi kosztami dla krajów słabiej rozwiniętych, jak chociażby Polska” – wskazywał.

Europoseł PiS odniósł się również do kwestii powiązania funduszy europejskich z praworządnością. “To jest łamanie solidarności europejskiej” - podkreślał wskazując, że w Polsce 80% inwestycji drogowych wykonują Niemcy, Francuzi ,Hiszpanie, Włosi i Austriacy. “Co, jeśli Polska nie otrzyma pieniędzy i nie zapłaci wykonawcom, których inwestycje są już w toku?” - pytał. W opinii Rzońcy takie działania są błędne i są stratą czasu. “Mam nadzieję, że wszyscy spojrzymy na realne problemy Europy, czyli problemy ekonomiczne związane z COVID-19, a nie z praworządnością” - dodał.

Post Bogdan Rzońca: Powiązanie funduszy europejskich z praworządnością jest łamaniem solidarności europejskiej pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

„Nielegalna, zawieszona przez Trybunał Sprawiedliwości UE, izba dyscyplinarna, uchyla legalny immunitet. Pseudo-wybrani sędziowie ferują pseudo-wyrokami. Wszystko to  pseudo – prawo i pseudo – sprawiedliwość mające na celu usprawiedliwienie decyzji politycznych zjednoczonej prawicy. PiS przeminie i nic ich nie uchroni przed sprawiedliwym osądzeniem za niszczenie Polski”  – dodał.

„Od lat ostrzegamy przed dewastującymi skutkami przejęcia kontroli nad wymiarem sprawiedliwości przez polityków zjednoczonej prawicy. Tym bardziej teraz, w czasie trudnych negocjacji nad przyszłym budżetem UE, bezustanne łamanie  zasad praworządności działa wyłącznie na niekorzyść Polski. Apelujemy do Komisji Europejskiej o niezwłoczne podjęcie działań, przede wszystkim poprzez wyegzekwowanie wykonania wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie zamrożenia Izby Dyscyplinarnej SN. Musimy podjąć wszelkie działania na szczeblu UE żeby nie pozwolić na dalszą degradację polskiego wymiaru sprawiedliwości. Alarm dla Polski jest alarmem dla całej Unii, wspólnych wartości i demokracji” – zaznaczył.

Post Andrzej Halicki: Nic nie uchroni PiS przed sprawiedliwym osądzeniem za niszczenie Polski pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Pieniądze za praworządność – ta zasada, czy to się komuś podoba czy nie, zostanie wprowadzona. Może będzie rozmyta, pozbawiona ostrych zębów, ale będzie. Warto zatem, by ci, którzy z tą praworządnością mają problemy, zrobili sobie bilans potencjalnych zysków i strat.

Ciągnie się to od kilku lat, kiedy to poczynania rządu Wiktora Orbana, a później ekipy Zjednoczonej Prawicy w Polsce zaczęły przyprawiać Europę o ból głowy. Wysypały się raporty o stanie praworządności w tych państwach, pojawiły się rezolucje Parlamentu Europejskiego wzywające do powrotu do rządów prawa. Mamy w pamięci burzliwe debaty w Brukseli i Strasburgu z węgierskim premierem dumnym z budowy systemu nieliberalnej demokracji, w ramach którego można było zagrozić między innymi likwidacją Europejskiego Uniwersytetu w Budapeszcie. Pamiętam dramatyczne pytanie Guy Verhofstadta, szefa liberałów w PE podczas jednej z debat z premierem Orbanem: „Jaki będzie pana kolejny krok? Będzie pan palił książki na placu Kossutha przed Parlamentem?”

Szef polskiego rządu tylko raz stawił się na debatę o Polsce. Była to pani premier Beata Szydło, a wydarzenie miało miejsce 19 stycznia 2016 roku, zaraz po tym, jak Komisja Europejska uruchomiła wobec Polski pierwszą procedurę „ochrony państwa prawnego w UE”. Bardzo ciekawą „zbitką” był fakt, że tuż przez nią w tej samej sali wystąpił… Donald Tusk, jako szef Rady Europejskiej, który zdawał posłom relację z ostatniego szczytu UE. Spytany co myśli o tym, że za chwilę będzie tu debata w Polsce w kontekście łamania przez rząd zasad praworządności były premier mówił: „Jak mówiłem kilka dni temu na spotkaniu z grupami politycznymi w Parlamencie, Unia Europejska ma prawo i obowiązek angażować się w trudny i otwarty dialog z władzami każdego kraju członkowskiego, w którym rządy prawa i normy demokracji mogą być naruszane. Ale proszę nie oczekujcie państwo, że będę zadowolony i pełen entuzjazmu w związku z uruchomieniem procedury w sprawie Polski. Musicie zrozumieć, że to coś bardzo trudnego dla mnie”.   Godzinę później szefowa polskiego rządu tłumaczyła posłom konieczność „reformy” wymiaru sprawiedliwości oczekiwaniami wyborców, którzy dali jej obozowi demokratyczny mandat do rządzenia. Większości nie przekonała. Ówczesny lider grupy socjalistów, Gianni Pittella mówił, że jego grupa całym sercem jest po stronie tych „tysięcy Polaków, którzy niedawno wyszli na ulicę, by bronić demokracji i praworządności. Ma pani pełną legitymację demokratyczną. Może pani rządzić w swoim kraju, ale jednak z poszanowaniem europejskich wartości i europejskiego prawa”.

Mijały miesiące i lata, a rządy w Budapeszcie i Warszawie robiły swoje, mimo uruchamiania przez Komisję Europejską kolejnych procedur „naruszeniowych”, kierowania spraw do TSUE, opinii Komisji Weneckiej czy raportów Rady Europy. Doszło w końcu do uruchomienia po raz pierwszy w dziejach Wspólnoty procedury z art. 7 Traktatu UE, który mówi o postępowaniu wobec państwa, które narusza zasady rządów prawa. Komisja Europejska tę procedurę uruchomiła wobec Polski, a Parlament Europejski wobec Węgier. Ale i to niewiele dało, bo paragraf nr 2 art. 7 mówi, że: „Rada Europejska, stanowiąc jednomyślnie na wniosek jednej trzeciej Państw Członkowskich lub Komisji Europejskiej i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, może stwierdzić, po wezwaniu Państwa Członkowskiego do przedstawienia swoich uwag, poważne i stałe naruszenie przez to Państwo Członkowskie wartości, o których mowa w artykule 2”. Polski rząd jest „dogadany” z węgierskim, że jakby doszło do punktu nr 2 to jednomyślności nie będzie. Można zatem było dalej lekceważyć unijne zagrożenia.

Widząc słabości systemu, praktyczną niemożność egzekwowania przestrzegania praworządności, w Komisji Europejskiej i w Parlamencie zaczęto myśleć o stworzeniu nowego narzędzia, które mogłoby mieć realny wpływ na politykę niesfornych rządów. Pojawił się pomysł stworzenia „stałego mechanizmu kontroli praworządności w państwach członkowskich”. Sophie in’ t Velt z grupy liberałów, dzisiaj Renew Europe napisała pomysł tego mechanizmu, a Komisja Europejska zaczęła pracować nad dokumentem legislacyjnym. Specjalnie podkreślono, że to ma być „monitoring” rządów prawa w każdym państwie, by rządzącym w Polsce i na Węgrzech wytrącić z ręki argument, że oto „lewicowi biurokraci z Brukseli” uwzięli się na prawicowe rządy.

Równoległe rosła presja powiązania wypłat z budżetu Unii z oceną rządów prawa. Szczególnie była widoczna w państwach, które są „płatnikami netto” do unijnej kasy. I orędownikami takiego łączenia nie byli tylko politycy, ale tzw. „zwykli ludzie”. Pamiętam moją rozmowę z komisarzem Jyrki Katainenem, który w Komisji Junckera odpowiadał za miejsca pracy, rozwój, inwestycje i konkurencyjność. Opowiadał, że spotykając się w swoim kraju z obywatelami, ale – dodawał – tak samo jest w Danii, Szwecji czy Holandii, mówili mu, że nie chcą by „ich pieniądze” były wypłacane rządom łamiącym praworządność. Gdy unijna agencja OLAF, która między innymi pilnuje uczciwości w wydawaniu unijnych funduszy stwierdziła, że na Węgrzech zięć premiera wygrywa przetargi na inwestycje z unijnym wsadem, ta presja jeszcze bardziej się nasiliła! Bo to już nie była tylko sprawa oceny praworządności, ale dodatkowo nepotyzmu i korupcji. Było jasne, że trzeba słowa przekuć w czyny.

I tak oto 30 września Komisja Europejska przedstawiła pierwsze w dziejach Unii „roczne sprawozdanie na temat sytuacji w zakresie praworządności w całej Unii Europejskiej”.  Sprawozdanie dotyczy czterech głównych filarów mających duży wpływ na poszanowanie praworządności: krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości, ram antykorupcyjnych, pluralizmu i wolności mediów oraz innych kwestii instytucjonalnych związanych z mechanizmami kontroli i równowagi, które mają zasadnicze znaczenie dla skutecznego systemu demokratycznych rządów.

Sprawozdanie zostało przedstawione przez dwoje komisarzy, którzy się tymi sprawami zajmują: Věrę Jourovą, wiceprzewodniczącą Komisji ds. wartości i przejrzystości oraz Didiera Reyndersa, któremu podlegają wymiar sprawiedliwości i konsumenci.  Pani komisarz mówiła: „W nowym sprawozdaniu po raz pierwszy przeanalizowano w równym stopniu wszystkie państwa członkowskie, aby określić tendencje w zakresie praworządności i pomóc zapobiegać powstawaniu poważnych problemów. Każdy obywatel zasługuje na dostęp do niezależnych sędziów, czerpanie korzyści z wolnych i pluralistycznych mediów oraz pewność co do tego, że jego prawa podstawowe są przestrzegane. Tylko wtedy możemy nazywać się prawdziwą unią krajów demokratycznych”.

Z kolei Didier Reynders podkreślał, że „naszym celem jest stworzenie prawdziwej kultury praworządności w całej Unii Europejskiej oraz zainicjowanie rzeczywistej debaty na szczeblu krajowym i unijnym”. Niestety, czy nam się to podoba czy nie, z ową kulturą praworządności najgorzej jest w naszej części Europy. Raport odnosi się do wszystkich, ale jasno z niego wynika, że najwięcej kłopotów jest oczywiście w Polsce i na Węgrzech, ale też w Bułgarii, Rumunii czy Słowenii. Z grupy państw „dużego rozszerzenia” w 2004 roku także Malta miała sporo kłopotów, głównie po zabójstwie dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii, ale teraz wskazuje się, że w tym kraju doszło od tamtego tragicznego zdarzenia do znaczącej poprawy.

Przy okazji prezentacji sprawozdania spytano panią komisarz Jourovą, czemu wybrano akurat te 4 obszary do oceny stanu praworządności. Warto zwrócić uwagę na odpowiedź, bo jest ona ewidentnie nawiązaniem do argumentacji polskich władz, które zawsze podkreślały, że przeprowadzając reformy biorą rozwiązania z systemów obecnych w innych państwach Unii, którym nikt braków w praworządności nie zarzuca. Komisarz Jourová mówiła tak: „Ponieważ to ważne, aby mieć przegląd tych spraw i widzieć połączenia między nimi. Ponieważ różne niedociągnięcia często tworzą nie dającą się wypić mieszankę (undrinkable cocktail), nawet jeśli poszczególne składniki wydają się być dobre”. Dlatego Komisja podkreśla też, że nie jest problemem jakie zastosuje się jedno rozwiązanie w tym czy innym obszarze. Istotne jest, jaki z tego wyłania się cały system, ponieważ jej rolą będzie sprawdzanie czy nie dochodzi w jakimś kraju do „systemowego” naruszenia zasad państwa prawa.

Nietrudno się domyślić jaka była (jest) reakcja rządów w Polsce i na Węgrzech. Sprawozdanie skrytykowano, a kiedy komisarz Didier Reynders przybył do posłów Parlamentu Europejskiego z komisji Wolności Obywatelskich, by omówić dokument, od pana Patryka Jakiego usłyszał te same argumenty. W Polsce stosuje się dzisiaj te same rozwiązania co w innych państwach, ale tam wolno, a u nas nie. Za przykład pan poseł podał kwestie powoływania sędziów w Polsce i Hiszpanii oraz biura antykorupcyjnego, które w Polsce, podobnie jak w Niemczech jest w rękach władzy wykonawczej.  Widać pan poseł nie słyszał – moim zdaniem bardzo trafnego powiedzenia – pani komisarz Jourovej o „undrinkable cocktailu”.

Posłanka Jadwiga Wiśniewska z kolei wróciła do innego, starego argumentu, że Komisja nie ma prawnych kompetencji do prowadzenia takich działań. Mówiła: „KE nie ma więc żadnych uprawnień traktatowych do takiej działalności raportowej. Prezentowany dziś raport jest zatem przykładem łamania prawa europejskiego i prezentuje opinię tylko jednej strony sporu politycznego. Jest on więc nierzetelną publicystyką”. Co jeszcze musi się stać, by jednak przyznać, że pora zmienić podejście do sprawy? Czy jest sens wyskakiwać ze wspólnym pomysłem stworzenia przez Polskę i Węgry Instytutu Badania Praworządności? Czy wiarygodności rządu Wiktora Orbana dodaje wniosek o dymisję Věry Jourovej, która w wywiadzie prasowym powiedziała, że „większość Węgrów nie jest w stanie ocenić sytuacji politycznej w sposób niezależny”, a demokracja, którą buduje Orban i nazywa nieliberalną, pani komisarz nazwałaby „chorą”? Nawet jeśli to mocne słowa, to chyba uprawnione? Najlepszy dowód, że Ursula von der Leyen sprawę ucięła krótko: „Mam pełne zaufanie do Jourovej”.

Może realna groźba wstrzymania wypłat z unijnego budżetu doprowadzi do zmiany „narracji”? A taka groźba jest! W tym samym tygodniu, gdy dyskutowano sprawozdanie komisji o praworządności niemiecka prezydencja przedstawiła do negocjacji projekt dokumentu, który wprowadza – mówiąc żargonem unijnym – „warunkowość” wypłat. Jest – jak mówią autorzy – „kompromisowy”, bardzo osłabiono w nim zapisy o sposobie nałożenia kar, głosowania, ale to nie znaczy, że „warunkowości” w nim nie ma. Poza tym, to nie koniec sprawy! Bo nie tylko znowu rządy w Warszawie i Budapeszcie sprzeciwiają się tej propozycji. Protestuje też Holandia wspierana przez Finlandię, Szwecję, Austrię i Danię, tyle, że rządy tych państw chcę przywrócenia ostrości tego narzędzia. Podobnie myśli większość w Parlamencie Europejskim, który musi się na ten instrument zgodzić. Zwracano uwagę na mocne wypowiedzi kilkorga posłów, z których przytoczę dwie. Niemiecka posłanka z SPD Katarina Barley mówiła: „Stanowisko w sprawie klauzuli praworządności w budżecie UE to krok Rady w stronę Orbana, a nie Parlamentu Europejskiego” i zapowiedziała nieustępliwą walkę. Wtórował jej Daniel Freund z grupy Zielonych, który uważa, że “Berlin pozwolił się szantażować Orbanowi i spółce, i ustąpił przed żądaniami z Budapesztu”. I też zapowiedział, że na tym nie koniec.

Oczywiście krnąbrne rządy coś przebąkują o możliwości sięgnięcia przez nie po weto, które mogłoby zablokować uruchomienie Funduszu Odbudowy, tak oczekiwanego przez wiele państw mocno uderzonych przez pandemię. Rzeczywiście w procesie tworzenia tego Funduszu konieczna jest ratyfikacja przez wszystkie parlamenty krajowe dokumentu, który pozwoli Unii stworzyć nowe „zasoby własne”, zwiększające wpływy do unijnego budżetu. Bo dopiero z takim zwiększonym budżetem Komisja Europejska będzie mogła ruszyć na rynki finansowe po „Wielką Pożyczkę” czyli 750 mld euro, czyli tyle, ile ów Fundusz ma wynosić. Jednak sięgnięcie po broń atomową, czyli weto w tej sprawie będzie poważnym problemem wizerunkowym. W kraju i całej Unii. W Polsce przecież pan premier po lipcowym szczycie chwalił się, jak to dużo pieniędzy dla Polski „wywalczył”. I teraz co? Miałby powiedzieć, że jednak ich nie będzie? A w całej Unii znowu obydwa rządy będą na cenzurowanym jako te, które przeszkadzają, psują, uniemożliwiają. Niektórzy mają ich po prostu dość. Tym bardziej, że nigdy nie usłyszeli mądrej, przekonującej odpowiedzi na proste pytanie: Czemu rządy, polski i węgierski tak ostro protestują przeciwko tym mechanizmom, skoro ciągle dowodzą, że z praworządnością nie mają problemu?

Niestety: ciąg dalszy nastąpi…

Maciej Zakrocki

Post Pieniądze za praworządność, czyli koktajl nie do wypicia pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.