Jeszcze nigdy w historii ukonstytuowanie się nowej unijnej egzekutywy nie było tak skomplikowane. Już w minionych latach Parlament kwestionował poszczególne kandydatury, zmuszając rządy do wystawienia kogoś innego. Czasem tylko wywierał skuteczny nacisk, by lepiej poszukać kogoś innego. Tym razem pokazał pazury.

Już w pierwszym podejściu odpadli na poziomie zbadania, czy nie ma konfliktu interesów, kandydaci z Rumunii i Węgier. Rovana Plumb i László Trócsányi nie otrzymali od Komisji Prawnej szansy wysłuchania przed komisjami tematycznymi. W przypadku Plumb za dużo było wątpliwości o charakterze finansowym, mówiąc delikatnie. Jeśli zaś chodzi o pana Trócsányi’ego, formalnie chodziło o jego firmę prawniczą z lat 90., powiązaną z rządem. A tak naprawdę o jego pracę w roli ministra sprawiedliwości w rządzie Wiktora Orbana i odpowiedzialność za ustawy uznawane w Europie za odbiegające od zasad państwa prawa. Węgierski premier się wkurzył, ale szybko wystawił kolejnego kandydata, swojego człowieka w Brukseli, czyli ambasadora Oliviera Várhelyi’ego. Ale i on nie miał łatwo.

Po pierwszym przesłuchaniu przez posłów nie dostał rekomendacji, tylko poproszono go o odpowiedź pisemną na kilka pytań. Podstawowy problem, jaki mieli posłowie, to jego uległość wobec Wiktora Orbana i obrona rządu w Brukseli w sprawach nie do obrony. Tym bardziej było to dla posłów ważne, bo kandydat otrzymał propozycję objęcia teki ds. rozszerzenia, czyli miałby sprawdzać, czy jakieś państwo kandydujące do Unii spełnia normy państwa prawa… Kandydat solennie zapewniał, że z chwilą wyboru żaden rząd nie będzie miał na niego wpływu, a on sam będzie działał zgodnie z unijnymi traktatami i ich duchem. Posłowie ostatecznie uwierzyli.

Gorzej było w przypadku Rumunii. W tym samym bowiem czasie doszło tam do upadku socjalistycznego rządu i pani premier Viorica Dăncilă postanowiła rzutem na taśmę wystawić kolejnych kandydatów, ale wtedy wkroczył prezydent kraju, Joannis, który przekazał prośbę do przewodniczącej-elektki, aby nie przyjmowała kandydata rządu, który nie rządzi. Nowy premier, Ludovic Orban (żadnych rodzinnych koneksji z premierem Węgier) wyznaczył dwoje kandydatów, jak chciała von der Leyen i od razu powiedzmy, że ostatecznie rumuńskim komisarzem została Adina Valean.

Największe zdziwienie budziła sprawa kandydatki z Francji. Sylvie Goulard, dość dobrze przygotowana, posłanka do PE, znająca się na Unii, przepadła w związku z problemami związanymi z zatrudnianiem i wynagradzaniem asystentów w Parlamencie Europejskim. Było to trochę dęte, stąd na korytarzach mówiło się, że w istocie posłom z Europejskiej Partii Ludowej i S&D, czyli socjalistom zależało na upokorzeniu Emmanuela Macrona. Niech sobie nie myśli, że może tak bez konsekwencji blokować polityków chadecji i socjalistów w Radzie Europejskiej. Największą „gulę” mieli socjaliści, którzy bardzo liczyli, że ich człowiek, Frans Timmermans zostanie szefem Komisji Europejskiej. Wiadomo było, że to Macron tę nominację utopił, to teraz utopiono jego kandydatkę na komisarza. Francja musiała przyjąć ten policzek z godnością i wystawiła Thierry’ego Bretona.

I znowu pojawiło się ryzyko blokady. Francuscy socjaliści w PE zaczęli mówić, że Breton miał związek z tzw. aferą Rhodi, oszustwami francuskiej firmy farmaceutycznej na przełomie XX i XXI wieku. Dodatkowo wskazywali na możliwy konflikt interesów, ponieważ obecna firma Bretona, Atos, korzystała z funduszy UE. Ostatecznie jednak Breton otrzymał pozytywną rekomendację.

Ale to nie koniec kłopotów. Pojawił się bowiem problem braku… Brytyjczyka. Prawnicy Komisji i Rady dostali zadanie, by znaleźć furtkę, a w tzw. międzyczasie Ursula von der Leyen ładnie poprosiła Borisa Johnsona, by kogoś jednak wyznaczył. Brytyjski premier najpierw sugerował, że się nie będzie wygłupiał, bo przecież zaraz wychodzą z Unii! Ale naciskany odpowiedział, że zabrania mu tego… brytyjskie prawo. Stanowi ono bowiem, że rząd nie może podejmować żadnych zobowiązań międzynarodowych w okresie kampanii wyborczej! W tej sytuacji Komisja uruchomiła procedurę naruszenia przez Wielką Brytanię unijnego prawa i skierowała sprawę do Trybunału Sprawiedliwości UE…

Nie zmieniło to faktu, że pojawiła realna się groźba, iż znowu nowa Komisja nie rozpocznie pracy 1 grudnia. No bo z jednej strony Traktat Lizboński mówi, że Komisja składa się z minimum 2/3 liczby państw członkowskich. Czyli 27 komisarzy na 28 państw może bez problemu być. Ale w 2013 roku Rada Europejska postanowiła, że utrzymana zostaje zasada: każde państwo członkowskie ma swojego komisarza. Ostatecznie prawnicy dali zielone światło, aby głosowanie przeprowadzić, ale niektórzy nadal uważają, że zawsze ktoś będzie mógł podważyć legalność tej Komisji. Jest podobno opinia, która mówi, że lepiej by ta Komisja nie podejmowała decyzji z obszaru konkurencji i handlu do czasu wyjaśnienia sytuacji z Brytyjczykami. A to może potrwać…

Nie miał łatwo w tej grze kandydat polskiego rządu, Janusz Wojciechowski. Przepadł po pierwszym przesłuchaniu przed Komisją Rolnictwa, potem słabo odpowiedział na pytania pisemne i dopiero podczas drugiego spotkania z posłami zdobył rekomendację. Nie daje mu to mocnego mandatu. Co więcej – zgodnie z podziałem wewnątrz samej Komisji będzie podlegał… Fransowi Timmermansowi. Jak mnie zapewniał, miał już długą i dobrą rozmowę z panem wiceprzewodniczącym. Zobaczymy, jak to się będzie układało, bo sam Timmermans może łatwo wchodzić w konflikt z polskim rządem, tym razem w kontekście Nowego Zielonego Ładu, za który odpowiada, a to nie ułatwi współpracy z Wojciechowskim.

Po środowym głosowaniu generalnie było dużo dobrych emocji. Nie tylko lewica wyrażała radość, że na czele Komisji Europejskiej po raz pierwszy stanęła kobieta i że tak wyraźna jest równowaga płci w całym składzie kolegium. Już pewnie nie wszyscy, ale z pewnością większość Niemców jest dumna, że to Niemka, choć urodzona w Brukseli. Będą oczywiście tacy, którzy zwrócą uwagę, że stara prawda, iż to Niemcy są w UE najważniejsi, nie musi już być ukrywana. W nowej Komisji zasiada sporo doświadczonych komisarzy, którzy będą pracowali kolejną kadencję, jak wspomniany Timmermans, ale też Dombrovskis, Šefčovič, Vestager, Jourová czy Hahn.

W Polsce często słychać pytanie, czy ta Komisja będzie równie stanowcza w walce o rządy prawa. Sama VDL, jak się w skrócie mówi się o pani przewodniczącej, zapewniała wielokrotnie, że praworządność pozostaje jednym z jej priorytetów, choć dodawała, że pilnowanie zasad musi odnosić się do wszystkich jednakowo. Nowy Zielony Ład może być – jak wspomniałem – źródłem nowych konfliktów rządu, a to o neutralność klimatyczną do 2050 roku, a to handel emisjami czy o pieniądze na fundusz transformacji, czyli pomoc dla regionów „pogórniczych”. Z pewnością wróci sprawa solidarnego rozwiązywania problemu uchodźców, bo ich napływ choć wyraźnie mniejszy, nie ustępuje. W swoim exposé w Strasburgu VDL zapowiedziała powrót do poważnych rozmów w sprawie unijnego rozwiązania problemu.

Kadencja nowej Komisji rusza 1 grudnia. Będzie się działo…

Maciej Zakrocki, Strasburg

Post Pierwsza kobieta w historii pokieruje Komisją Europejską! pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Szczególnie ci europosłowie, którzy mają już za sobą kilka kadencji, twierdzą, że to, z czym maja obecnie do czynienia, to właściwie skandal. Najpierw okazało się, że jest kilku kandydatów, którzy mają jakieś kłopoty w swoich państwach, które mogą mieć finał w postaci wyroku sądowego i orzeczeniu winy oraz kary!

Sylvie Goulard z Francji jest przesłuchiwana przez policję w związku z nieprawidłowościami w zatrudnianiu asystentów w Parlamencie Europejskim. Twierdzi, że jest niewinna, ale pełne wyjaśnienie i możliwe oczyszczenie z zarzutów potrwa. Kandydat z Belgii, Didier Reynders, który ma zajmować się rządami prawa i pilnowaniem praworządności w państwach Unii, ma sprawę w prokuraturze. Z doniesień byłego oficera wywiadu belgijskiego wynika, że Reynders był zamieszany w podejrzane transakcje przy zamówieniach publicznych i pranie brudnych pieniędzy na rynku dzieł sztuki. Kandydatka na komisarza ds. transportu z Rumunii, Rovana Plumb ma na swoim koncie oskarżenia z korupcją w tle, w tym nawet tak symboliczną sprawę jak unikanie podatku środowiskowego przy rejestracji samochodu. Żeby było śmieszniej, sama ten podatek wymyśliła, a potem zarejestrowała samochód w Bułgarii, by go nie zapłacić.

Polski kandydat, Janusz Wojciechowski ma sprawę w OLAF, czyli unijnej instytucji badającej nadużycia przy wykorzystaniu pieniędzy UE. On sam przyznaje, że popełniono błędy w jego poselskim biurze przy rozliczeniu delegacji z podróży, ale on już dawno wszystko zwrócił, a OLAF wkrótce sprawę skończy. Swego rodzaju polityczną prowokacją jest kandydat węgierski, László Trócsanyi, który ma zająć się rozszerzeniem UE. Był ministrem sprawiedliwości i firmował wiele zmian w węgierskim sądownictwie, a także przygotowywał i podpisywał  ustawy budzące wiele kontrowersji, jak chociażby o karaniu osób i organizacji pozarządowych za pomoc imigrantom. To między innymi z powodu jego działań na Węgry nałożono procedurę z art. 7 i sprawa łamania praworządności w tym kraju jest badana w Radzie UE.

To nie koniec! Dość powiedzieć, że blisko 10 osób dotyczą takie czy inne wątpliwości!

Wielu europosłów pyta: czy naprawdę nawet w małym liczebnie państwie Unii nie można znaleźć jakiegoś człowieka, który nie ma żadnego problemu? Żadnej sprawy, nosi – jak mówią Anglicy – „białą koszulę”? Jak mamy budować prestiż Unii, jej organów, kiedy ludzie z tymi kłopotami znajdą się w tak ważnej instytucji?

Europosłowie walczący o wzmocnienie zasad respektowania rządów prawa, wprowadzenie stałego mechanizmu monitorowania i „karanie” państw łamiących te zasady, są wściekli z powodu kłopotów Didiera Reyndersa. Przecież każdy polityk z kraju „podejrzanego”, że łamie się tam praworządność, na pytania od komisarza czy wezwania do wyjaśnień od razu powie: – Niech pan zacznie od siebie! Każdy kraj wstępujący do UE oskarżany przez komisarza Trócsanyi’ego, że nie spełnia unijnych standardów co do praworządności i musi to zmienić, by wejść do tego elitarnego klubu, natychmiast odpowie: – Niech pan zacznie od swojego kraju i wycofa przepisy, które naruszyły rządy prawa na Węgrzech.

Katarina Barley, wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego z niemieckiej SPD bez ogródek oskarżyła kandydata z Węgier o złamanie zasad państwa prawa, co zapowiada próbę zablokowania go w procesie przesłuchań. Na zamkniętym posiedzeniu Grupy S&D w Parlamencie Europejskim z udziałem Ursuli von der Leyen w czasie sesji plenarnej w Strasburgu bardzo emocjonalną mowę w tej sprawie wygłosiła Klara Dobrev, węgierska europosłanka, prawniczka, prywatnie żona byłego socjalistycznego premiera Ferenca Gyurcsánya. Mówiła, że dla wielu Węgrów ta kandydatura to „policzek” i że jej zaakceptowanie osłabi wiarę Węgrów, że w Unii naprawdę ceni się i broni wartości i właśnie rządy prawa. Zapytany, jak Grupa Socjalistów zaopiniuje tego kandydata, były premier Leszek Miller odpowiedział: – Nie ma jeszcze decyzji całej Grupy.

Brak też stanowiska wobec polskiego kandydata, a polska delegacja w Grupie S&D na tę chwilę jest nieco podzielona. Posłowie z SLD są ostrożni, „ze wskazaniem na tak” i czekają jak Janusz Wojciechowski wypadnie podczas przesłuchania, ale przedstawiciele Wiosny są już bardziej sceptyczni. Podczas spotkania z kandydatem pytali go o rożne wypowiedzi z przeszłości w kontekście zasad państwa prawa:  – Pan komisarz żałuje niektórych słów, z niektórych się wycofuje, ale dla nas są ważne deklaracje na przyszłość, (to,) czy pan komisarz będzie naprawdę zawsze i w każdym przypadku stał po stronie traktatów, rządów prawa, praw człowieka i demokracji – mówił Robert Biedroń dziennikarzom w Strasburgu. I w tej kwestii pewne wątpliwości lider Wiosny nadal ma i dodaje, że w związku z tym decyzji jeszcze nie podjęli.

Dodajmy dla pełnego obrazu: europosłowie z PO i PSL w grupie Europejskiej Partii Ludowej po spotkaniu z Januszem Wojciechowskim twierdzą, że go poprą. Można się zastanawiać, czy nie ma w tym podstępu. Zapytałem: – A może bardzo chcecie, by Janusz Wojciechowski został komisarzem ds. rolnictwa, bo nie załatwi wielu spraw, które PiS obiecuje w Polsce rolnikom? Np. wyrównania, a nawet podwojenia dopłat bezpośrednich. No, a jak nie załatwi, to będzie można to politycznie wykorzystać w naszej wewnętrznej politycznej wojnie?

Ale odpowiedzi nie usłyszałem, natomiast „mowa ciała” mówiła wszystko.

Wszystko to pokazuje rosnącą złość europosłów przed nadchodzącymi przesłuchaniami. Tym bardziej, że bardzo chcą pokazać swoją siłę po tym, jak zostali – w pewnym sensie – upokorzeni, kiedy Rada Europejska – czyli rządy krajowe – zignorowała system „Spitzenkandidaten” i żaden z „wiodących kandydatów” nie został szefem Komisji Europejskiej. Przed nami zatem gorący czas w Parlamencie Europejskim, z odpryskami do polityki krajowej w każdym państwie Unii.

Maciej Zakrocki, Strasburg

Post Europosłowie są wściekli na kandydatów do Komisji! pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.