Odnosząc się do przedstawionego na posiedzeniu dokumentu Jacek Saryusz-Wolski zakwestionował teorię, na której opiera się raport i jego uzasadnienie, że rozszerzenie wymaga pogłębienia integracji europejskiej. Stwierdził przy tym, że UE powinna iść w kierunku decentralizacji, a nie jeszcze bardziej się centralizować.

Na dowód tego przedstawił dwa argumenty. „Jeden jest logiczny – jeśli mamy więcej Państw Członkowskich, to każde z nich ma w sumie proporcjonalnie mniejsze znaczenie w odniesieniu do całości. Drugi ma charakter empiryczny i pokazuje, że rozszerzenia w przeszłości przyspieszały procesy decyzyjne, a nie odwrotnie” – wskazał polityk i stwierdził, że wezwanie do centralizacji Unii opiera się z jednej strony na fałszu i nieprawdzie, z drugiej zaś na stronniczości wypływającej ze względów politycznych i ideologicznych.

Na uzasadnienie swojej tezy europoseł powołał się na badania empiryczne, które stwierdzają, że mimo obecnie stosunkowo niskiego stopnia centralizacji, zdolności Unii Europejskiej do rozwiązywania ważnych problemów nie zostały zakłócone przez rozszerzenie. Przypomniał, że rozszerzenie o kraje Europy Środkowo-Wschodniej nie miało negatywnego wpływu na zdolność decyzyjną UE, a wręcz odwrotnie – szybkość podejmowania decyzji faktycznie wzrosła i powstaje więcej aktów prawnych. Europoseł odniósł się również do analizy Komisji Europejskiej, w której stwierdzono, że instytucje unijne nadal dobrze funkcjonują po rozszerzeniu. „Zatem całe rozumowanie, a co za tym idzie wnioski z raportu są fałszywe, sprzeczne z logiką i sprzeczne z naukowymi badaniami empirycznymi” - podsumował kontrsprawozdawca i wyraźnie zaznaczył, że rozszerzenie wymaga decentralizacji.

Post Jacek Saryusz-Wolski: “Rozszerzenie Unii wymaga decentralizacji” pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

- Tak, przebieg konferencji mnie w tym utwierdził. Świadczą o tym konkretne propozycje, składane przez obywateli oraz uczestników, zabierających głos na platformie wielojęzycznej. Musimy w to dalej inwestować. Teraz Parlament Europejski musi dokładnie przyjrzeć się ponad 170 rekomendacjom, będących owocem czterech paneli tematycznych i zdecydować, które z nim wymagają zmian traktatowych. Już na jesieni przedstawimy w tej sprawie stanowisko. Mam nadzieję, że również Komisja Europejska i Rada będą kierowały się tymi rekomendacjami. Dotyczy to zwłaszcza Rady, którą tworzą państwa członkowskie.

Czy konieczność zmian traktatowych, wynikająca z konkluzji konferencji, nie grozi tym, że Europa ponownie ugrzęźnie w instytucjonalnych debatach, jak było w przypadku niedoszłej konstytucji dla Europy?

- Po fiasku Konwentu w sprawie konstytucji europejskiej, w 2007 roku przyjęto Traktat Lizboński. Od tego czasu Unia Europejska bardzo się zmieniła. Wzrosła liczebność państw członkowskich, a także zwiększyły się problemy, potrzeby i wyzwania, stojące przed UE. Doszło do zmian w strukturze strefy euro, a obecnie mamy do czynienia z pandemią i wojną na Ukrainie. Do tej pory państwa członkowskie, przeciwne zmianom traktatowym, twierdziły, że nie chcą ich obywatele. Konferencja pokazała jednak, że obywatele pragną tych zmian. Uczestniczyłam w wielu debatach i nigdy nie słyszałam, aby obywatele chcieli mniej Europy. Wręcz odwrotnie. Dlatego też jestem w tej kwestii optymistką.

Które spośród konkluzji Konferencji uważa Pani za najważniejsze?

- Osobiście za najważniejszą uważam rekomendację dotyczącą odejścia od zasady jednomyślności w przypadku podejmowania decyzji w kwestiach związanych z polityką zewnętrzną i obronną. Dzięki temu unikniemy sytuacji, w której jedno państwo mogłoby np. zablokować przyjęcie sankcji wobec Rosji za inwazję na Ukrainę. Ważne są także rekomendacje w sprawie wzmocnienia unii energetycznej i zdrowotnej, co jest efektem wojny na Ukrainie i pandemii. Ważna są także zalecenia w sprawie zmiany europejskiego prawa wyborczego, walki ze zmianami klimatu oraz polityki socjalnej.

Zwolennicy „Europy ojczyzn” twierdzą, że konferencja stała się narzędziem politycznym w rękach federalistów, a przekazywanie coraz większej władzy na poziom europejski jeszcze bardziej oddali Europejczyków od centrum decyzyjnego w Brukseli, zamiast zbliżyć Unię do obywateli. Co Pani o tym sądzi?

- Przeciwnicy integracji europejskiej, w tym z Polski i Węgier, próbują zbudować maleńką, słabą Europę, kierując się interesami politycznymi i partyjnymi. Twierdzą przy tym, że pragną pielęgnować lokalną i narodową tożsamość, ale przecież Europa temu nie zagraża. Taką zamkniętą wizję coraz trudniej „sprzedać” obywatelom. Ludzie młodzi nie mają dziś żadnych problemów z pogodzeniem narodowej i europejskiej tożsamości. Europa ich łączy, a nie dzieli.

Konferencja odbywała się pod egidą Emmanuela Macrona, dążącego do ściślejszej Unii. Został on właśnie wybrany prezydentem Francji na kolejną kadencję, ponownie pokonując w drugiej turze przedstawicielkę skrajnej prawicy, Marine Le Pen. Czy jego wygrana oznacza, że europejska integracja zostanie pogłębiona, czy też będzie na to za słaby z powodu problemów w polityce wewnętrznej?

- Emmanuel Macron nie ma po prostu wyboru. W czasie pierwszej kadencji jako prezydent Francji wyrósł na lidera Europy, który ma wpływ na kierunek, w jakim zmierza UE. Cieszę się, że wygrał z Marine Le Pen dużą różnicą głosów. Mam też nadzieję, że podobnie będzie po czerwcowych wyborach do francuskiego Zgromadzenia Narodowego. Zdobycie większości w parlamencie pozwoliłoby mu uniknąć trudnej „kohabitacji”. Wybory prezydenckie nad Sekwaną pokazały, że umacniają się tam siły radykalne, zarówno prawicowe, jak i lewicowe. Zapowiada się więc bardzo trudna prezydentura. Mam nadzieję, że kłopoty wewnętrzne nie utrudnią jednak Macronowi działania na arenie europejskiej. Jest bowiem jednym z nielicznych europejskich polityków, łączących europejskie wartości z pragmatyzmem.

Rozmawiał: Roman Gutkowski

Post Konferencja w sprawie przyszłości Europy pokazała, że obywatele pragną zmian – mówi europosłanka Danuta Hübner (EPL, PO) pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

- Bardzo możliwe, że ta wizja zostanie odrzucona przez inne frakcje. Uważamy jednak, że ten postulat suwerenności jest godzien rozważenia i wzięcia pod uwagę także przez inne frakcje. UE ma kilka funkcji. Wspólny, jednolity rynek to coś, czego nie było nigdy w historii i coś, co powinniśmy cały czas udoskonalać. Tymczasem okazuje się, że na tym wspólnym rynku jest bardzo wiele barier. Jeśli zaś chodzi o budowę nowego człowieka, to naszym zdaniem nie jest to zadanie UE, chociaż niektórzy tak właśnie sądzą – powiedział poseł Kosma Złotowski.

- To nie frakcje w PE decydują o tym, w jakim kierunku pójdzie Europa. Nawet coraz głębsza integracja ma pewne zasadnicze granice. Wypowiedział się na ten temat kilka razy niemiecki Trybunał Konstytucyjny. Chodzi o to, że źródłem legitymizacji wszystkich działań w UE są państwa członkowskie. To państwa zawarły pewien układ, oddając część swoich kompetencji. Nie powinniśmy zapominać, że wszelka władza unijna jest władzą nadaną. Mamy rzeczywiście do czynienia z efektem ubocznym, który sprawia, że maszyna integracyjna idzie coraz dalej. Przypomnę, że w unijnych traktatach mówi się, że istnieją kompetencje wyłączne, dzielone i takie, które w ogóle do UE nie należą, jak kwestie związane z edukacją, kulturą, czy składem etnicznym społeczeństw. W żadnym unijnym dokumencie jako zadanie UE nie jest wymieniona budowa nowego człowieka czy nowego Europejczyka, wolnego od więzi narodowych.  Żeby zatrzymać ten mechanizm uboczny, musimy dokonać pewnych zmian, niekoniecznie traktatowych, ale mentalnościowych i politycznych.  Mam nadzieję, że Konferencja w sprawie Przyszłości Europy nie zamieni się w populistyczny spektakl, służący do narzucenia państwom czy obywatelom wizji, której nie chcą. Niektórzy chcieliby, by konferencja przygotowała grunt pod zmiany traktatowe, idące w kierunku zacieśnionej współpracy. Naszym zdaniem UE nie może stać się zhierarchizowaną organizacją, w ramach której jedne kraje ingerują w wewnętrze sprawy innych państw, wytykając im różnego rodzaju uchybienia. Tej wizji będziemy bronić – powiedział prof. Zdzisław Krasnodębski.

Na ile realny wydaje się Panom scenariusz, zgodnie z którym z konferencji wyłoni się bardziej federalna Europa pod wodzą Emmanuela Macrona, co zapewni mu za rok kolejną wygraną w pojedynku z Marine Le Pen o fotel prezydenta Francji?

- Zobaczymy, jak będzie. Oczywiście nieprzypadkowe jest to, że zebranie plenarne konferencji ma odbyć się w Paryżu w pierwszej połowie przyszłego roku, czyli w czasie francuskiej prezydencji w UE i przed majowymi wyborami prezydenckimi. Zdajemy sobie sprawę z tego, że prezydent Macron chce to wykorzystać dla swoich celów kampanijnych. Ale być może do tych samych celów wykorzysta konferencję również jego rywalka, była europosłanka Marine Le Pen – powiedział poseł Kosma Złotowski.

- Konferencja odbywa się w bardzo ciekawym czasie. W związku z wciąż trwającą pandemią duża część Europejczyków jest sfrustrowana tą sytuacją. W wyniku tego spada zaufanie do instytucji europejskich. Po drugie odbędą się wybory w dwóch kluczowych krajach – Niemczech i Francji. W tym pierwszym kraju wiązać się one będą z odejściem Angeli Merkel, kluczowej postaci w polityce europejskiej. Prezydent Macron kreśli bardzo śmiałe wizje przyszłej Europy. Ale nie jestem wcale pewien, czy większość francuskiego społeczeństwa chce federalistycznej Europy. Przypomnę, że to Francuzi w referendum zagłosowali w większości przeciwko konstytucji europejskiej. Demokracja ma to do siebie, że jest nieprzewidywalna. W kuluarach słyszałem, że wiele rządów było niechętnych tej konferencji, bojąc się, że zgłoszone tam zbyt daleko idące postulaty wzmocnią głosy krytyczne wobec dalszej integracji. Sama Francja boryka się obecnie z wieloma problemami, związanymi z imigracją i wieloetnicznością swojego społeczeństwa – powiedział prof. Zdzisław Krasnodębski.

 Rozmawiał: Roman Gutkowski

Post Konferencja nie może zamienić się w populistyczny spektakl, służący do narzucenia państwom czy obywatelom wizji, której nie chcą – mówią europosłowie PiS pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Czy Unia Europejska poradzi sobie z obecnym kryzysem, związanym z falą uchodźców, czy też kryzys ten ją przerośnie?

- Tradycją Wspólnoty było to, że kryzys działa mobilizująco i jest swoistym katalizatorem pojawiania się nowych koncepcji i projektów. Chciałbym wierzyć, że ten kryzys doprowadzi do przyjęcia dalekowzrocznej, kompleksowej, aktywnej polityki migracyjnej i że nie będzie to jedynie polityka reaktywna. Polityka ta powinna zakładać usuwanie bezpośrednich i trwalszych przyczyn presji demograficznej. Niektórych z nich nie jesteśmy niestety w stanie usunąć, choćby szybkiego wzrostu ludności w Afryce. Trzeba by się zastanowić, jak skutecznie wspierać procesy rozwojowe i likwidować konflikty w tamtych regionach, by osłabić przyczyny ucieczki tych ludzi. Nie jestem jednak pewien, czy tak się stanie. Kryzys ten ma bowiem gwałtowny przebieg. Niektóre z państw UE są w obiektywnie bardzo trudnym położeniu, np. Niemcy. Nawet tak bogate państwo może sobie nie poradzić z napływem w bardzo krótkim czasie miliona czy półtora miliona uchodźców. Dla porównania wyobraźmy sobie, że w Polsce pojawiłoby się 700 tys. cudzoziemców w ciągu kilku miesięcy. W Polsce, ale nie tylko u nas, polityce nie rozumieją, że w takich sytuacjach, także z przyczyn emocjonalno-psychologicznych, trzeba zademonstrować swoją solidarność i gotowość wsparcia, nawet na niewielką stosunkowo skalę. Będzie to bowiem oddziaływało na świadomość społeczną w krajach, zmagających się z napływem fali uchodźców, takich jak Włochy, Niemcy, czy Grecja. Jeśli tego się nie stosuje, prowadzi to prostą drogą do dezintegracji.

Czy nie grozi to odtworzeniem się dawnych podziałów na Europę Zachodnią i Wschodnią?

- Niestety, tak. Wśród Niemców, czy Włochów może bowiem utrwalić się przeświadczenie, że kiedy oni znaleźli się w trudnej sytuacji, to Polacy, Czesi, Słowacy czy Węgrzy odmówili im pomocy. Wówczas trudno będzie się dziwić, iż nadejdzie taki moment, kiedy oni nam też jej odmówią. W przyszłości czekają nas znów negocjacje finansowe. Do tej pory liczyliśmy na pewną szczodrość i nam ją okazywano. Tym razem tak być nie musi.

Czym różni się obecna Unia od Wspólnoty, do której wprowadzał Pan Polskę?

- Zdecydowanie więcej było wówczas optymizmu. Było to naturalną konsekwencją historycznego rozszerzenia o 10 nowych krajów, w tym Polskę. Ale równolegle pracowaliśmy wówczas nad konstytucją europejską i głęboko wierzyliśmy, że jesteśmy w stanie dokonać swego rodzaju cudu: z jednej strony przeprowadzić największe rozszerzenie w historii UE, a z drugiej – wzmocnić i pogłębić integrację europejską. Po referendach w Holandii i Francji, wszystko się zaczęło zmieniać. Traktat Lizboński był kontrolowanym zmniejszaniem strat, związanych z odrzuceniem eurokonstytucji. Była to jednak operacja natury ratunkowej, a nie ofensywnej. Potem Europa została dotknięta kryzysem finansowym, którego polityczne i gospodarcze konsekwencje nadal przeżywamy. Po tych kilkunastu latach widzę więc ogromną, zasadniczą różnicę oraz zmianę nastrojów i świadomości europejskiej. Im bardziej potrzeba nam pogłębienia integracji, tym mniejsze są polityczne możliwości.

Jak widzi Pan wobec tego przyszłość Unii Europejskiej?

- Unia może się rozpaść, tak jak rozpadło się Imperium Rzymskie. Jest to niewykluczone. Mam jednak nadzieję, że to, co dzieje się w innych regionach świata, podziała na Europejczyków otrzeźwiająco. Gdyby na świecie był spokój i nic się nie zmieniało, Unia mogłaby się rozsypać. Ale świat się zmienia i staje się coraz bardziej wymagający. Coraz trudniej być konkurencyjnym i odnieść sukces. Problem polega na tym, że Europejczycy ciągle tego nie rozumieją. Wystarczy podać polski, symboliczny przykład: w relacjach handlowych z Chinami mamy olbrzymi deficyt, największym naszym produktem eksportowym jest słabo przetworzona miedź, a połowa naszego importu to wyroby elektroniczne. Chiny są dziś krajem wysoko uprzemysłowionym, a my staliśmy się dla nich dostawcą surowców. Deficyt UE w stosunkach handlowych z Chinami sięga 200 mld euro! Mam nadzieję, że unijni przywódcy zrozumieją, że w tym nowym świecie konieczne jest działanie w większej skali. Tylko wówczas Europie uda się zachować konkurencyjność.

Rozmawiał: Roman Gutkowski

Fot. Roman Gutkowski

Post Włodzimierz Cimoszewicz: Unia może się rozpaść pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.