Anna Fotyga podkreśliła, że Tatarzy krymscy to grupa, która od setek lat walczy o swoje miejsce, swój dom. “Ich sytuacja, szczególnie po nielegalnej aneksji Krymu przez Rosję, bardzo się pogorszyła. Podnosiliśmy tę sprawę wielokrotnie tu w PE i w innych instytucjach. Odbywało się wiele seminariów na temat łamania praw człowieka na Krymie. Ta grupa narodowościowa zachowała się po aneksji niezwykle dzielnie. Mieliśmy do czynienia z wieloma przypadkami łamania podstawowych praw człowieka, łącznie z prawem do życia” - mówiła europosłanka PiS, zwracając także uwagę na liczne przypadki porwań i zaginień młodych ludzi oraz zakazanie przez okupacyjne władze wszelkiej działalności kulturalnej i edukacyjnej.  “Pomimo tych wszystkich trudności i szykan, Tatarzy postanowili pozostać na swojej ziemi” – dodała Anna Fotyga.

Ambasador Mykola Tochytskyi podkreślił, że dzięki wydarzeniom takim jak opisywana konferencja udaje się zwrócić uwagę na problem ludzi na nielegalnie okupowanym od dwóch lat terytorium. “Z prawnego punktu widzenia – referendum na Krymie było nielegalne, aneksja była nielegalna. To, co trzeba zrobić dziś, to mówić o Krymie i chronić prawa odważnych ludzi – Tatarów – którzy przez cały czas walczą o to, by móc wrócić do domu” – mówił ambasador Ukrainy.

Dr Sławomir Moćkun nakreślił historię Krymu i opowiedział o jego ścisłym związku z cywilizacją Zachodu. “Krym przez bardzo wiele wieków był częścią Zachodu, był częścią Europy nie tylko geograficznie, ale także duchowo. Trzeba przypomnieć o tym, że Krym, czyli starożytna Tauryda (Chersonez Taurydzki) był od wieków przed Chrystusem zamieszkiwany przez społeczność grecką, należał do kultury hellenistycznej i z tą kulturą był przez prawie tysiąc lat związany” - powiedział. Dr Moćkun przypomniał, że to właśnie na Krymie w 988 roku Włodzimierz I, wielki książę kijowski, przyjął chrzest.

Historyk zauważył, że Tatarzy na ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego przybyli pod koniec XIV wieku. Przypomniał, że od czasu bitwy pod Grunwaldem, Tatarzy brali udział we wszystkich potrzebach wojennych  Rzeczpospolitej, stając także przeciw swoim współwyznawcom, tj. muzułmańskiej Turcji. W 1783 roku doszło do pierwszej aneksji Krymu przez Rosję a wraz z nią do pierwszej dużej deportacji Tatarów. Kolejna nastąpiła w połowie XIX wieku. Zbiegło się to z nieszczęściami, jakie ze strony carskiej Rosji dotknęły Polskę.  “Mieszkańcy Krymu uciekali głównie do Turcji, wielu z nich zginęło w Morzu Czarnym. Cesarstwo Rosyjskie, a potem Rosja sowiecka, nigdy nie potrafiło zżyć się z tym półwyspem. Każda opieka nad tym półwyspem kończyła się głodem, katastrofą gospodarczą, co widzimy i teraz” – ocenił Moćkun.

Dr Moćkun przypomniał także o udziale Tatarów krymskich w odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zwracając uwagę na przykład Aleksandra Sulkiewicza, jednego z najbliższych współpracowników marszałka Piłsudskiego. Z drugiej strony, Tatarzy polsko-litewscy mieli swój udział w powstaniu w 1917 roku Krymskiej Republiki Ludowej. Maciej Sulejman Sulkiewicz kierował rządem republiki, a po jej upadku kontynuował walkę z bolszewikami w Azerbejdżanie, gdzie w 1920 roku został przez bolszewików rozstrzelany. Historyk przypomniał także osobę pierwszego prezydenta republiki – Nomana Czelebidżihana, rozstrzelanego przez żołnierzy Floty Czarnomorskiej. “Rosjanie, podobnie jak później w przypadku rozstrzeliwanych w komunistycznych katowniach polskich patriotów, chcieli usunąć go z powszechnej pamięci, wrzucając ciało do morza” – opowiadał Moćkun, dodając, że w przypadku tatarskiego polityka, jak i Żołnierzy Wyklętych, Rosjanie zdecydowanie przegrali bitwę o pamięć.  Na koniec dr Moćkun podkreślił, że Krym nie jest rosyjski. “Osiedlało się tam wielu oficerów KGB, rodziny żołnierzy Armii Czerwonej. W sposobie myślenia nie jest to ludność rosyjska – jest to po prostu ludność sowiecka” – zaznaczył.

Prof. Selim Chazbijewicz podkreślił, że związki tatarskiego Krymu z Polską są dawne i długotrwałe. “Pierwszy władca Krymu urodził się w Trokach i został osadzony na tronie przez Kazimierza Jagiellończyka. Przez 50 lat istnienia chanat krymski był lennem Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego” – przypomniał prof. Chazbijewicz. Wskazywał także, że w 1920 roku przywódca Tatarów Krymskich Dżafer Sejdamet zwrócił się do Ligi Narodów o przyjęcie mandatu nad Krymem przez Polskę. “Liga zwróciła się do Piłsudskiego, który stwierdził, że nie widzi przeciwwskazań. Gdyby nie wojna polsko-bolszewicka, prawdopodobnie Krym w tym czasie byłby w jakimś stopniu polskim protektoratem” – powiedział.  Prof. Chazbijewicz przypomniał, że gdy w 1980 roku powstała Solidarność Walcząca, organizacja stworzyła samodzielny Wydział Wschodni, który zajmował się działalnością wśród narodów nierosyjskich i rosyjskiej opozycji. “Ten wydział miał bardzo dobre relacje z ruchem krymskich Tatarów” – powiedział, wspominając swoje uczestnictwo w przewożeniu na Krym drukarni przez działaczy Solidarności Walczącej.  Dzięki temu zaczęła wychodzić pierwsza gazeta Tatarów krymskich “Afdet” (“Powrót”), która ukazywała się do czasu ponownej okupacji półwyspu przez Rosjan.

“Tatarzy krymscy są jednym z niewielu narodów muzułmańskich i Wschodu o nastawieniu w pełni proeuropejskim. Niemal pełna okcydentalizacja, świadomość polityczna  i doświadczenia historyczne sprawiają, że Tatarzy dążą do współpracy z krajami UE. W dzisiejszych czasach, gdy istnieje tak duży problem, zarówno z migracją ludności muzułmańskiej do Europy, jak i z fundamentalizmem islamskim, należałoby to stanowisko jak najlepiej wykorzystać w celu poprawy relacji UE ze społecznościami Bliskiego Wschodu, czy w ogóle krajów islamskich” - mówił prof. Chazbijewicz.

Reżyser Christina Paschyn opowiedziała o przygotowaniu filmu (lata 2012-2015) i o tym, jak  wydarzenia z 2014 roku na bieżąco pisały jego scenariusz. “Historia Tatarów to jedna z największych nieopowiedzianych dotąd historii o wolności i niepodległości. Niestety, większość ludzi niewiele wie o Tatarach krymskich, dlatego jest on skierowany głównie do zachodniej opinii publicznej, by zapoznać ich z długą i bogatą historią miejscowej ludności, która przez wieki cierpiała prześladowania na tle religijnym i etnicznym” – powiedziała Paschyn.  Po dyskusji w Parlamencie Europejskim odbyła się projekcja filmu opowiadającego o deportacji w 1944 roku całego narodu Tatarów krymskich oraz ich wieloletniej walki o możliwość powrotu na półwysep. Dokument przedstawia także rosyjskie prowokacje, prowadzące do aneksji Krymu w 2014 roku. Film amerykańskiej dziennikarki zdobył wiele nagród na festiwalach filmów dokumentalnych, w tym uznany został za najlepszy film zakończonego kilka dni temu w Waszyngtonie DC Independent Film Festival.

“Niemal dwa lata temu, 18 marca, Rosja dokonała nielegalnej aneksji Krymu. Kilka dni później zorganizowałam w Gdańsku seminarium, którego panelistami, podobnie jak dzisiaj, byli prof. Selim Chazbijewicz i dr Sławomir Moćkun. Uczestniczyli  w nim również wykładający na Pomorzu ukraińscy naukowcy” – mówiła Anna Fotyga. Europoseł przypomniała, że Rosja stosuje zawsze podobną metodę ekspansji – destabilizuje terytorium, które jest przedmiotem jej zainteresowania, bezpośrednio lub pośrednio je opanowuje, dokonuje czystki etnicznej, przesiedla rosyjską ludność, a potem następuje już tylko referendum wskazujące, że demokratycznie wyrażoną wolą społeczności jest przyłączenie do Rosji lub ściślejszy związek z Moskwą. “Tak działo się w wielu miejscach, taki proces toczy się w Osetii Południowej i Abchazji. Podobnie Rosja postąpiła na Krymie, a dalej próbuje na wschodniej Ukrainie” –mówiła Anna Fotyga. “Ta narracja o demokratycznie wyrażonej woli mieszkańców Krymu niestety przebija się do świadomości społeczeństw świata zachodniego. Dzisiejsze spotkanie przybliżyć ma brukselskim politykom trudną historię naszego regionu, a to z kolei pozwala na odrzucenie rosyjskich tez o tytule prawnym do Krymu” – podsumowała Anna Fotyga.

Post W Parlamencie Europejskim o sytuacji Tatarów Krymskich pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.

Europosłanka PiS podzieliła się swoimi doświadczeniami z wizyt na Ukrainie, przypominając, iż na kilka dni przed pacyfikacją Majdanu i parę miesięcy przed aneksją Krymu, w składzie delegacji Zgromadzenia Parlamentarnego NATO, prowadzącej w Wierchownej Radzie rozmowy o bezpieczeństwie Ukrainy, była także Federika Mogherini, pełniąca dzisiaj funkcję Wysokiej Przedstawiciel Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. “W nocy krążyłam po Majdanie, wspinałam się na barykady, oglądałam twarze Berkutu. Chyliłam czoła w miejscach, gdzie snajperzy dopadli pierwsze ofiary. Rozmawiałam ze zwykłymi ludźmi i nie mam wątpliwości, że o zmianach na Ukrainie przesądziła ich wola i ona prowadzi ten kraj ku zmianom, pomimo wielu trudności” – powiedziała  Anna Fotyga. Europosłanka PiS zaapelowała, by nieustannie pamiętać o polityce nieuznawania aneksji Krymu.  “Jesteśmy winni im solidarność” – podkreśliła Anna Fotyga. Minister Spraw Zagranicznych w rządzie Jarosława Kaczyńskiego zwróciła też uwagę na działania Władimira Putina mające skruszyć solidarność Zachodu. “Poddanie się tym operacjom byłoby przejawem wielkiej słabości z naszej strony” – zakończyła przewodnicząca SEDE. Anna Fotyga zaapelowała do wszystkich frakcji w PE o poparcie rezolucji.

W przyjętej rezolucji Parlament Europejski podkreślił, iż Federacja Rosyjska nielegalnie zaanektowała Krym i Sewastopol, naruszając tym samym prawo międzynarodowe, w tym Kartę ONZ, Akt końcowy z Helsinek, memorandum budapeszteńskie z 1994 r. i podpisany w 1997 r. traktat o przyjaźni, współpracy i partnerstwie między Federacją Rosyjską a Ukrainą. Europosłowie opowiedzieli się za zdecydowanym zaangażowaniem na rzecz suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy w granicach uznanych na arenie międzynarodowej oraz na rzecz jej wolnej i suwerennej decyzji o dążeniu do integracji z Unią Europejską, ponownie zdecydowanie potępiając nielegalną aneksję Półwyspu Krymskiego przez Rosję i przypominając o zobowiązaniu UE, jej państw członkowskich i społeczności międzynarodowej do pełnego wdrożenia polityki nieuznawania nielegalnej aneksji Krymu. Parlament Europejski podkreślił również, że przywrócenie ukraińskiej kontroli nad półwyspem to jeden z warunków ponownego nawiązania stosunków współpracy z Federacją Rosyjską, w tym zawieszenia nałożonych na nią sankcji.

Dokument podkreśla, iż w chwili nielegalnej aneksji Krymu przez Federację Rosyjską w marcu 2014 r. Ukraińcy, w tym Tatarzy krymscy, a także żołnierze ukraińscy wykazali wielką odwagę i lojalność wobec Ukrainy i pokojowo sprzeciwili się aktowi zbrojnej aneksji. Europosłowie zwrócili uwagę, iż od czasu okupacji i nielegalnej aneksji półwyspu przez Federację Rosyjską na początku 2014 r. na Krymie znacznie pogorszył się stan ochrony praw człowieka. Szczególnie ostre represje skierowane są przeciwko społeczności Tatarów, z których większość sprzeciwiła się przejęciu półwyspu przez Rosję i zbojkotowała tzw. referendum w dniu 16 marca 2014 r. Przybierają one nie tylko postać egzekwowania niejasnych i niezwykle szeroko sformułowanych rosyjskich przepisów „antyekstremistycznych”, wykorzystywanych do zastraszania i uciszania głosów krytyki, ale także obejmują porwania, wymuszone zaginięcia, przemoc, stosowanie tortur i egzekucje pozasądowe, co do których faktyczne władze nie prowadzą dochodzeń i nie ścigają sprawców. Przywódcom Tatarów krymskich, np. Mustafie Dżemilewowi, posłowi do Rady Najwyższej Ukrainy, i Refatowi Czubarowowi, przewodniczącemu Medżlisu, zakazano wjazdu na Krym, a wobec Dżemilewa, byłego dysydenta, który spędził już 15 lat w sowieckim więzieniu za dążenie do umożliwienia swojemu narodowi powrotu do ojczystej ziemi na Krymie, rosyjski sąd wydał nakaz aresztowania. Europosłowie przypomnieli, że w 1944 r. wszyscy Tatarzy krymscy, rdzenna ludność Półwyspu Krymskiego, zostali przymusowo zesłani do innych regionów ówczesnego ZSRS i nie mogli wrócić na swoje ziemie do 1989 r. W dniu 12 listopada 2015 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła uchwałę, w której uznała zsyłkę Tatarów krymskich w 1944 r. za akt ludobójstwa i ustanowiła dzień 18 maja Dniem Pamięci. Parlament zdecydowanie potępił “bezprecedensowych rozmiarów łamanie praw człowieka, które głównie pod pretekstem walki z ekstremizmem i terroryzmem kierowane jest przeciwko mieszkańcom Krymu, przede wszystkim Tatarom krymskim, którzy nie podporządkowują się narzuconym rządom tzw. władz lokalnych”.  Takie działania podjęła rosyjska administracja, utrudniając funkcjonowanie Medżlisu Narodu Tatarów Krymskich, najwyższego organu władzy wykonawczej i przedstawicielskiej Tatarów krymskich, zamykając jego siedzibę, przejmując część majątku oraz dopuszczając się  innych aktów zastraszania. Doszło także do zamknięcia tatarskich szkół i klas oraz ograniczania używania języka tatarskiego i usunięcia ze sfery publicznej języka ukraińskiego, co PE uznał za poważne naruszenie podstawowych praw członków społeczności. Doszło także do bezprawnego zamknięcia telewizji ATR, która była powszechnie odbierana przez społeczność Tatarów krymskich. Biorąc pod uwagę powyższe fakty, Parlament Europejski wezwał Komisję do zwiększenia niezbędnego wsparcia finansowego potrzebnego do zapewnienia funkcjonowania tej telewizji i innych mediów na uchodźstwie na Ukrainie.

Parlament Europejski w swojej rezolucji podniósł także sprawę ograniczenia działalności wszystkich wspólnot wyznaniowych, w tym kościołów chrześcijańskich niezależnych od Moskwy. Problemy te dotyczą także wolności stowarzyszeń, wywłaszczania, nieprzedłużania ważności dokumentów i regularnie prowadzonych przeszukiwań w pomieszczeniach należących jeszcze do tych organizacji religijnych. Europosłowie potępili narzucanie mieszkańcom Krymu rosyjskiego obywatelstwa.

Przypomniał także, że osoby, które odmówiły przyjęcia obywatelstwa rosyjskiego po aneksji półwyspu, są dyskryminowane i napotykają poważne trudności we wszystkich dziedzinach życia politycznego, społecznego i gospodarczego. Europosłowie zwrócili także uwagę, iż  Rosja ograniczyła wjazd na Krym przedstawicieli OBWE, ONZ i Rady Europy, nie wspominając o organizacjach pozarządowych występujących w obronie praw człowieka i o niezależnych dziennikarzach, co poważnie utrudnia monitorowanie stanu poszanowania praw człowieka na Krymie i przekazywanie informacji na ten temat.  PE wezwał Radę i ESDZ, by w tej kwestii wywierały nacisk na Rosję,  z zadowoleniem przyjmując decyzję sekretarza generalnego Rady Europy o wysłaniu na Krym specjalnego przedstawiciela ds. praw człowieka, gdyż była to pierwsza tego rodzaju wizyta od czasu aneksji półwyspu przez Rosję i oczekuje się, że przyniesie ona świeżą ocenę sytuacji na miejscu.

Europosłowie potępili poważne ograniczenia wolności wypowiedzi, stowarzyszeń i pokojowych zgromadzeń, obejmujące tradycyjne uroczystości upamiętniające, np. obchody rocznicy zesłania Tatarów krymskich przez stalinowski totalitarny reżim Związku Sowieckiego oraz kulturowe zgromadzenia Tatarów krymskich, podkreślając, że zgodnie z prawem międzynarodowym Tatarzy, jako rdzenna ludność Krymu, mają prawo do utrzymania i umacniania odrębnych instytucji politycznych, prawnych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych. PE wezwał do poszanowania Medżlisu jako uprawnionej reprezentacji społeczności Tatarów krymskich oraz do unikania jakiegokolwiek nękania i systematycznego prześladowania jej członków; wyrażając zaniepokojenie z powodu ograniczania przynależnych im praw własności i swobód, zastraszania i więzienia oraz braku poszanowania ich praw obywatelskich, politycznych i kulturowych oraz odnotował z równym niepokojem restrykcyjne wymogi dotyczące ponownej rejestracji mediów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Posłowie wezwali władze rosyjskie i faktyczne władze lokalne do przeprowadzenia autentycznych, bezstronnych i przejrzystych dochodzeń we wszystkich sprawach dotyczących zaginięcia, tortur i łamania praw człowieka przez policję i oddziały paramilitarne działające na Półwyspie Krymskim od lutego 2014 r., przypominając Federacji Rosyjskiej, że jako mocarstwo okupacyjne ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo wszystkim mieszkańcom, a także poszanowanie praw człowieka oraz praw kulturowych i religijnych rdzennej ludności tatarskiej i wszystkim innym mniejszościom na Krymie, a także utrzymać porządek prawny na półwyspie. Europosłowie zaapelowali do Federacji Rosyjskiej o przeprowadzenie dochodzenia w sprawie wszystkich przypadków torturowania więźniów nielegalnie przetrzymywanych na Krymie, w tym zwolnienie takich więźniów jak Ołeh Sencow i Ołeksandr Kołczenko, a także Achtem Czyjhoz, wiceprzewodniczący Medżlisu, oraz Mustafa Dehermendżi i Ali Asanow, których aresztowano na Krymie za pokojowe wyrażanie protestu przeciwko okupacji.

W rezolucji Parlament Europejski z zadowoleniem przyjmuje ukraińską inicjatywę utworzenia międzynarodowego mechanizmu negocjacji w sprawie przywrócenia suwerennej ukraińskiej władzy na Krymie, w formacie „Genewa plus”, który powinien obejmować bezpośredni udział UE. Dokument wzywa Rosję do rozpoczęcia negocjacji z Ukrainą i innymi stronami w sprawie zakończenia okupacji Krymu, zniesienia embarga handlowego i energetycznego oraz odwołania stanu wyjątkowego na Krymie.

Parlament przypomniał, że popiera decyzję UE o zakazie przywozu produktów pochodzących z Krymu, jeśli nie towarzyszy im świadectwo pochodzenia wydane przez ukraińskie władze, a także decyzję o przyjęciu środków ograniczających wywóz niektórych towarów i technologii oraz inwestycje, handel i świadczenie usług na Krymie. Europosłowie wezwali Radę do utrzymania sankcji do czasu pełnej reintegracji Krymu w porządku prawnym Ukrainy. Rezolucja potępia militaryzację Półwyspu Krymskiego i jej istotny negatywny wpływ na życie gospodarcze i społeczne, a także rosyjskie groźby dotyczące rozmieszczenia na Krymie broni jądrowej, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa regionalnego, europejskiego i światowego; ponawia apel o wycofanie wszystkich sił rosyjskich z Krymu i wschodniej Ukrainy.

Post Anna Fotyga o sytuacji Tatarów Krymskich: Jesteśmy im winni solidarność pojawił się poraz pierwszy w Eurowybory | Strona poświęcona wyborom do Parlamentu Europejskiego.