Członkowie komisji ds. zatrudnienia i spraw socjalnych Parlamentu Europejskiego poparli dzisiaj wynik dwuletnich negocjacji ws. zmiany zasad delegowania. Przyjęty tekst jest wynikiem porozumienia między Parlamentem Europejskim i Radą, które obecnie poddawane jest pod ostateczne głosowania obu instytucji. Nowe zasady, które zapewne zostaną przyjęte i wejdą w życie w 2020 r., wprowadzają przede wszystkim ograniczenia dotyczące delegowania długoterminowego, obowiązek stosowania układów zbiorowych obowiązujących w regionach oraz w sektorach, a także nowe zasady dotyczące wynagrodzenia.

„Niestety podczas dzisiejszego głosowania członkowie komisji ds. zatrudnienia dali przyzwolenie na dalsze ograniczanie swobodnego przepływu usług w Unii Europejskiej. Dzięki współpracy z kolegami z delegacji PO-PSL udało się wyeliminować część szczególnie niebezpiecznych i niejasnych zapisów dających pole dla protekcjonizmu. Wprowadziliśmy klauzule ochronne dla przedsiębiorców na wypadek kontroli, by tym samym chronić pracowników delegowanych. Niestety zmiany zasad delegowania i dalszego ograniczania tej formy świadczenia usług są dla nas nie do zaakceptowania” – skomentowała po głosowaniu Danuta Jazłowiecka, europosłanka PO.

Nowe reguły wpłyną przede wszystkim na delegowanie długoterminowe, a konkretnie na przypadki świadczenia usług w okresie dłuższym niż 12 miesięcy. Właściciele firm będą mogli, po uprzednim umotywowaniu, ubiegać się o wydłużenie tego okresu o kolejne 6 miesięcy. Po tym czasie pracownik delegowany zostanie objęty prawem pracy kraju przyjmującego. Prawem pracy, którego nie zna, co sprawi, że stanie przed dużą niepewnością prawną. Kolejne znaczące utrudnienie to objęcie firm delegujących pracowników układami zbiorowymi zawieranymi na każdym poziomie, regionalnym, sektorowym czy nawet na poziomie firm. Obecnie firmy delegujące pracowników były objęte jedynie układami zbiorowymi powszechnie stosowanymi, uznanymi za oficjalne na poziomie narodowym.

Dodatkowo pracodawcy będą zobowiązani do wypłacenia swoim pracownikom obok stawek minimalnych także wszelkich dodatków i bonusów, jakie otrzymują pracownicy lokalni. I o ile wyższa stawka nie jest problemem dla polskich firm delegujących, to dostęp do informacji nt. składowych nowego wynagrodzenia jest w praktyce bardzo utrudniony, szczególnie jeśli informacje te zawarte są właśnie w układach zbiorowych.

„Dokument przewiduje istotne zmiany obecnie obowiązujących zasad, które z pewnością spowodują szereg ograniczeń dla polskich firm działających na rynkach europejskich. Dostosowanie się do nowych zasad będzie szczególnie trudne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Obecnie najważniejsze będzie wdrożenie nowych zasad przez państwa członkowskie. Niestety w tekście jest sporo luk prawnych, co może doprowadzić do nadmiernego protekcjonizmu. To z kolei może pozbawić polskie firmy zleceń,  pracowników delegowanych pracy, a ZUS milionów złotych wpływów co miesiąc” dodała europosłanka Danuta Jazłowiecka.

„Negocjacje były niezwykle trudne, także ze względu na niekorzystny klimat polityczny wokół Polski. Przegrana walka o firmy delegujące jest żywym przykładem na to, do czego doprowadziła polityka PiS. Pozycja negocjacyjna Polski, w porównaniu z sytuacją z 2014 roku, gdy decydowały się losy dyrektywy wdrożeniowej, uległa drastycznemu osłabieniu. Niestety negatywne skutki takiego stanu rzeczy obserwujemy także teraz, pracując nad zasadami delegowania kierowców” dodała Danuta Jazłowiecka.

Porozumienie ws. zmiany zasad delegowania zostanie ostatecznie przyjęte przez Parlament Europejski podczas głosowania plenarnego pod koniec maja lub w czerwcu. Nowe zasady zaczną obowiązywać od połowy 2020 roku.

Na zaproszenie europosłanki Danuty Jazłowieckiej, niezależni eksperci z europejskich ośrodków badawczych i uczelni zaprezentowali dziś, w Parlamencie Europejskim swoje stanowiska dotyczące projektu rewizji dyrektywy o delegowaniu pracowników z 1996 r.

„Za sprawą rosnących w siłę ruchów populistycznych w Europie, utrwalany jest nieprawdziwy obraz delegowania, niesłusznie mylony z nielegalnymi formami zatrudnienia. Dlatego moim celem było, aby niezależne autorytety świata nauki w sposób obiektywny i niezwiązany z żadną grupą interesu, przedstawiły swoje ekspertyzy ustawodawcom tworzącym unijne prawo. Zawsze broniłam i nadal będę bronić delegowania pracowników w Europie, ponieważ pozwala ono na mobilność wykwalifikowanych pracowników i stwarza szansę rozwoju europejskich firm, szczególnie z Polski, która jest w tym zakresie liderem w UE”, powiedziała Danuta Jazłowiecka.

„Ponad połowa decydentów w obecnym procesie legislacyjnym nie jest świadoma podstawowych zasad delegowania i nadal operuje schematami zasłyszanymi w telewizji czy przeczytanymi w prasie. Od lat, w mojej pracy w Parlamencie Europejskim, staram się korygować ten błędny obraz delegowania i działać w obronie polskich interesów. Dzisiejsza konferencja pokazuje szereg zastrzeżeń w stosunku do projektu rewizji dyrektywy i mam nadzieję, otworzy nowy rozdział w dyskusjach i negocjacjach na ten temat” dodała posłanka Jazłowiecka.

Dzisiejsza konferencja pozwoliła na wymianę poglądów na temat delegowania pracowników w gronie najwybitniejszych ekspertów w tej kwestii. Pośród panelistów konferencji są: dr Marek Benio z Inicjatywy Mobilności Pracy, która stała się rozpoznawalnym w Europie centrum badań nad delegowaniem pracowników, a także przedstawiciele jednego z największych europejskich think tanków CEPS (Center for European Policy Studies), reprezentant europejskiego think tanku ekonomicznego -Bruegel, ekspert i badacz zjawiska delegowania w Europie profesor Frederic de Wispelaere z katolickiego Uniwersytetu w Leuven oraz dr Damjan Kukovec, który jako naukowiec Harvardu szeroko traktował zjawisko delegowania w swoich opracowaniach.

W zeszłym roku Komisji Europejska zaprezentowała projekt rewizji dyrektywy o delegowaniu pracowników, używając jako najmocniejszego argumentu fakt, iż zasady delegowania pochodzą aż z 1996 roku, więc z pewnością wymagają aktualizacji. Projekt jednak wprowadza szereg zmian, które doprowadzą do ograniczenia delegowania, a ponadto zaostrzenie przepisów może mieć odwrotny skutek i doprowadzić do powiększenia szarej strefy w zakresie mobilności usług na rynku wewnętrznym.

Danuta Jazłowiecka była sprawozdawczynią przyjętej w 2014 roku tzw. Dyrektywy wdrożeniowej dotyczącej delegowania pracowników. Celem tej dyrektywy jest walka z nadużyciami i nieszanowaniem podstawowych zasad delegowania pracowników. To właśnie dyrektywa wdrożeniowa oraz niedawno utworzona Platforma na rzecz walki z pracą niezarejestrowaną mają duży potencjał, aby wyeliminować nieuczciwych przedsiębiorców wpływających na negatywny obraz całego zjawiska delegowania pracowników. Komisja Europejska zdecydowała jednak aby zaproponować nową dyrektywę przed upływem okresu transpozycji dyrektywy wdrożeniowej, w czerwcu zeszłego roku. Wywołało to szeroki sprzeciw wielu Państw członkowskich, szczególnie Polski, która deleguje w Europie najwięcej pracowników. Doprowadziło to również to uruchomienia tzw. procedury żółtej kartki, którą Komisja Europejska również zignorowała.

Dziś po raz trzeci w historii została uruchomiona tzw. procedura żółtej kartki i to w sprawie delegowania pracowników. Żółta kartka to sprzeciw parlamentów narodowych wobec nowych przepisów unijnych. Tym razem parlamenty narodowe 11 państw członkowskich powiedziały STOP kontrowersyjnej rewizji dyrektywy o delegowaniu pracowników.

“To bardzo dobra wiadomość! Żółta kartka parlamentów narodowych 11 państw członkowskich UE ws. rewizji dyrektywy o delegowaniu pracowników jest dobrą pozycją do dalszych negocjacji. Bez względu na reakcję Komisji Europejskiej- czy po otrzymaniu żółtej kartki  wstrzyma dalsze prace nad rewizją dyrektywy z 1996, czy będzie je kontynuowała, fakt zjednoczenia się 11 krajów UE dzisiaj, a w przyszłości może i więcej, przeciw rewizji delegowania, daje dużą szansę dla Polski, na wypracowanie rozwiązań, które zapewnią rozwój bezpiecznego delegowania” – komentuje Danuta Jazłowiecka, sprawozdawczyni tzw. dyrektywy wdrożeniowej dotyczącej delegowania pracowników w kadencji Parlamentu Europejskiego 2009-2014. Teraz propozycja Komisji musi zostać poddana ponownej analizie. Komisja może zdecydować o utrzymaniu swojego stanowiska. Może też wycofać lub zmienić ten projekt i uwzględnić zgłoszone zastrzeżenia.

“Zaproponowana przez mój zespół strategia przynosi pierwsze dobre efekty. Od pierwszych sygnałów o planowanej rewizji dyrektywy o delegowaniu pracowników, mobilizowaliśmy wszystkie zainteresowane strony do bacznego przyglądania się propozycjom Komisji Europejskiej i do szybkich działań w obronie polskich interesów” – dodaje Jazłowiecka. Rewizja proponuje zmiany mogące zablokować delegowanie pracowników na rynku wewnętrznym, co uderzy przede wszystkim w polskie firmy delegujące w Europie najwięcej pracowników. “Ponadto w czerwcu br. upływa termin na transpozycje przepisów tzw. dyrektywy wdrożeniowej dot. delegowania pracowników- dyrektywy mającej na celu walkę z nadużyciami i nieszanowaniem prawa. To nie zmiana przepisów, a ich poszanowanie są obecnie najbardziej potrzebne, tak więc rewizja jest obecnie przedwczesnym i nieracjonalnym działaniem – podkreśla europosłanka.

Procedura żółtej kartki to dodatkowa możliwość kontroli działań Komisji Europejskiej. Polega ona na przesłaniu tzw. uzasadnionej opinii w sprawie niezgodności nowego projektu prawa z zasadą pomocniczości. W kilku słowach to sygnał STOP płynący bezpośrednio od posłów i senatorów państw członkowskich. “Oprócz naszej roli tutaj w Parlamencie Europejskim i roli rządów w Radzie Unii Europejskiej, jeszcze parlamenty narodowe, czyli nasi posłowie i senatorowie, mogą wpłynąć na propozycje Komisji Europejskiej. To jest tzw. demokratyzacja procesu legislacyjnego UE wprowadzona Traktatem z Lizbony. Dzisiaj widzimy tego praktyczny aspekt” – dodaje Danuta Jazłowiecka.

Każdemu parlamentowi przysługują 2 głosy (w przypadku parlamentów dwuizbowych każda izba ma jeden głos). Mechanizm żółtej kartki wymaga aż 19 głosów, co de facto oznacza, iż potrzebna jest mobilizacja około 11 Państw Członkowskich.  Zastrzeżenia zgłosiły parlamenty Polski, Bułgarii, Czech, Słowacji, Danii, Estonii, Chorwacji, Węgier, Łotwy, Litwy i Rumunii.

Niebawem zmianie mogą ulec zasady, w ramach których firmy delegują pracowników za granicę w celu świadczenia usług. Zgodnie z dzisiejszym komunikatem Komisja Europejska proponuje, aby zamiast płacy minimalnej obowiązującej w kraju świadczenia usług, pracownicy delegowani byli objęci tymi samymi zasadami regulującymi wynagrodzenie co pracownicy lokalni.

Dodatkowo, bez względu na sektor, firmy zobowiązane byłyby do stosowania układów zbiorowych, nie tylko tych powszechnie obowiązujących, ale także tych zawieranych w ramach zakładów pracy. Istotna modyfikacja będzie także dotyczyć okresu delegowania. Po 24 miesiącach pracownik delegowany ma zostać objęty prawem pracy kraju, w którym świadczy usługę. To podstawowe propozycje zaprezentowane dzisiaj przez Komisję Europejską w ramach rewizji dyrektywy z 1996 roku ws. delegowania pracowników. Teraz wszystko w rękach Parlamentu Europejskiego i Rady UE- to one mogą zdecydować o przyjęciu, zmianie lub odrzuceniu tych propozycji.

Według europosłanki PO Danuty Jazłowieckiej, wiceprzewodniczącej komisji spraw zatrudnienia i społecznych zmiany zaproponowane przez Komisję Europejską pozwalają na bardzo szeroką interpretację, co w konsekwencji może sprzyjać zachowaniom protekcjonistycznym ze strony niektórych państw.

“Każde państwo będzie mogło ustalić co w praktyce oznacza takie samo wynagrodzenie, a także zdecydować, które dodatki będą wchodziły w jego skład. Może to w znacznym stopniu wpłynąć na wzrost kosztów delegowania i obniżyć konkurencyjność polskich firm. Dodatkowo, mówiąc o stworzeniu równych warunków dla konkurencji Komisja nie bierze pod uwagę faktu, iż przedsiębiorcy delegujący pracowników ponoszą szereg kosztów zw. z delegowaniem, których lokalne przedsiębiorstwa nie muszą pokrywać. W tej sytuacji może dojść do dyskryminacji podmiotów zagranicznych” ostrzega Danuta Jazłowiecka.

Projekt rewizji był zapowiadany już od dłuższego czasu przez samego przewodniczącego Komisji Europejskiej, jako jeden ze sposobów na osiągniecie spójności społecznej w Unii Europejskiej. Proponowane zmiany są także postrzegane przez niektóre środowiska jako walka z dumpingiem socjalnym ze strony tańszych firm z Europy Środkowej i Wschodniej. Polska jest liderem w Europie pod względem liczby delegowanych pracowników.

“Dzisiejszą inicjatywę Komisji Europejskiej przyjęłam z dużym niepokojem. Po pierwsze Komisja Europejska zmienia dyrektywę o delegowaniu pracowników, w momencie gdy  jesteśmy jeszcze na etapie implementacji dyrektywy wdrożeniowej, którą przyjęliśmy w 2014 roku i która miała na celu poprawę jasności prawnej oraz wzmocnienie praw pracowników delegowanych. Dodatkowo ze względu na negocjacje prowadzone z Wielką Brytanią, zmiana zasad delegowania ma nastąpić w oderwaniu od prac legislacyjnych nad koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.  Obawiam się, że taka taktyka doprowadzi w konsekwencji do dużej niejasności prawnej oraz do przywracania barier na jednolitym rynku” dodała posłanka Danuta Jazłowiecka.

Kolejny krok to głosowanie na sesji plenarnej w kwietniu br. w Strasburgu. Nowe prawo, jeśli zostanie przyjęte przez Parlament Europejski, zacznie obowiązywać w państwach członkowskich wiosną 2016 roku.

- Przed nami jeszcze jeden, mam nadzieję, ostatni krok, by w odpowiedzialny sposób zakończyć dwuletnie, intensywne prace nad dyrektywą i zapewnić pracownikom delegowanym dobrą ochronę prawną, przedsiębiorcom elastyczny rynek wewnętrzny, a Europie bezpieczną mobilność. Jest to niezbędne, abyśmy mogli szybciej i lepiej wyjść z kryzysu oraz na nowo zbudować konkurencyjność europejską na arenie światowej - powiedziała po głosowaniu Danuta Jazłowiecka, sprawozdawca dyrektywy z ramienia Parlamentu Europejskiego.

Zgodnie z porozumieniem wypracowanym przez trzy instytucje UE państwa będą miały swobodę w doborze środków kontrolnych stosowanych wobec zagranicznych usługodawców, ale pod warunkiem, że instrumenty te będą miały na celu jedynie wdrożenie dyrektywy dotyczącej delegowania pracowników oraz pod warunkiem, że będą uzasadnione i proporcjonalne. Dodatkowo kraje będą zobowiązane poinformować Komisję o podjętych środkach kontrolnych, a ta będzie zobowiązana to sprawdzenia ich zgodności z prawem UE. W przypadku odpowiedzialności solidarnej państwa członkowskie będą zobowiązane do jej wprowadzenia w sektorze budownictwa w odniesieniu do bezpośredniego podwykonawcy. Dodatkowo kraje będą mogły wprowadzić alternatywne rozwiązania w postaci sankcji finansowych nałożonych na wykonawcę.

- Dzięki nowym rozwiązaniom przedsiębiorcy będą mieli pewność, że kontrole nie będą nadmierne i nieuzasadnione. Do tej pory kraje miały całkowitą swobodę w doborze środków kontrolnych, co w konsekwencji skutkowało brakiem jasności prawnej. Także pracownicy powinni być zadowoleni-szczególnie ci pracujący w sektorze budownictwa, gdzie mamy do czynienia z długimi łańcuchami podwykonawców i gdzie przypadki łamania ich praw nadal dość często się zdarzają. Według nowej dyrektywy wykonawca będzie zobowiązany do wypłaty między innymi zaległych wynagrodzeń pracownikom swojego podwykonawcy – dodała Danuta Jazłowiecka.

Przyjęty dzisiaj tekst dyrektywy wdrożeniowej zawiera dodatkowo szereg zapisów mających w przyszłości usprawnić i poprawić delegowanie pracowników w ramach UE, tj. jasno zdefiniowane elementy, które mają służyć organom kontrolnym we wszystkich krajach UE do oceny legalności delegowania. Państwa członkowskie będą musiały stworzyć jedną narodową, oficjalną stronę internetową, na której znajdą się informacje na temat warunków zatrudnienia obowiązujących na ich terytorium oraz wskazać instytucje, do których zarówno pracownicy jak i pracodawcy będą mogli zwrócić się z prośbą o informacje dotyczące delegowania. Kraje będą musiały także zapewnić pracownikom możliwość składania skarg wobec nieuczciwych pracodawców oraz ubiegania się o zwrot należności z tytułu wynagrodzenia netto czy bezprawnie odciągniętych składek na ubezpieczenie społeczne. Poprawie ulegnie także współpraca pomiędzy krajami członkowskimi, między innymi dzięki szerokiemu zastosowaniu systemu elektronicznej wymiany informacji na rynku wewnętrznym IMI. Państwa będą także zobowiązane do uznawania kar finansowych i grzywien nałożonych na przedsiębiorcę w innymi kraju UE.

- Dyrektywa wdrożeniowa zawiera wiele zapisów, które w przyszłości znacząco poprawią delegowanie pracowników. Bardzo cieszę się, że państwa członkowskie zgodziły się na mój pomysł, jednej narodowej oficjalnej strony internetowej, która będzie zawierała informacje na temat minimalnych warunków zatrudnienia oraz będzie wskazywała instytucje odpowiedzialne za przekazywanie informacji pracownikom i pracodawcom. Do tej pory to właśnie brak informacji był bardzo często przyczyną nieprzestrzegania prawa. Dużą wartością dodaną dyrektywy  jest także wprowadzenie transgranicznego egzekwowania administracyjnych kar i grzywien -  dodała Danuta Jazłowiecka.

Rocznie w ramach Unii Europejskiej delegowanych jest około miliona pracowników. Najwięcej z nich, bo około 230 tysięcy pochodzi z Polski, jednak tuż za nami są Niemcy i Francja. Delegowanie odbywa się na zasadach ustalonych przez dyrektywę z 1996 roku dotyczącą delegowania pracowników. Dyrektywa wdrożeniowa ma za zadanie poprawić implementację i egzekwowanie dyrektywy podstawowej z 1996 roku.